اقیانوس ها

تاریخچه

وجود جریان در اقیانوسها توسط دریانوردان کشف شده است. در اوایل قرن هیجدهم ناخدایان کشتیهای تجارتی آمریکا از وجود گلف استریم و مسیر آن با خبر بودند و موقع سفر به اروپا از نیروی آن استفاده می‌کردند. اولین طرح از جریان گلف استریم در سال 1770 میلادی بوسیله بنیامین فرانکلین منتشر شد. در آن طرح جریان گلف استرم به صورت رودی عریض که در اقیانوس حرکت می‌کند، ترسیم شده است. 

عوامل ایجاد کننده جریان‌های اقیانوسی

عوامل مختلفی در ایجاد جریانها شرکت دارد، ولی نقش عمده با بادهای غالب است. در قلمرو بادهای غالب جهت جریانهای سطحی با جهت باد یکی است. برخورد جریانها به سواحل یا برآمدگیهای زیر آب مسیر آنها را عوض می‌کند. علاوه بر آن جریانهای اقیانوسی نیز مثل هر متحرک دیگر در سطح زمین ، از نیروی کوریولیس متاثر می‌شوند.

در حوضه قطب شمال تبخیر به علت سرمای زیاد فوق‌العاده ناچیز است از طرف دیگر رودهای بزرگ آسیا و اروپا مقدار زیادی آب به آن وارد می‌کند در نتیجه سطح آن نسبت به سطح عمومی کمی بالاتر است و به همین علت اختلاف سطح جریانهایی ایجاد می‌شود که آبهای اضافی را به اقیانوس اطلس و آرام تخلیه می‌کند.

در دریای مدیترانه تبخیر بیشتر از میزان آبی است که بوسیله رودها و باران به آن وارد می‌شود. در نتیجه برای جبران این کمبود آبهای اقیانوس اطلس در سطح به طرف مدیترانه جریان می‌یابد. آبهای گرم و شور گلف استریم وقتی به آبهای سرد قطبی می‌رسد در اثر سرد شدن سنگین‌تر شده به اعماق فرو می‌رود. جایی که دو جریان اقیانوسی به همدیگر نزدیک می‌شوند آبها به عمق می‌رود و برعکس در جایی که دو جریان از هم دور می‌گردد آبهای اعماق به سطح اقیانوس بالا می‌آید. 

جریانهای بزرگ سطحی

اقیانوس اطلس

در دو طرف منطقه آرام استوایی بادهای آلیزه آبهای سطحی اقیانوس را به سمت مغرب می‌راند، در نتیجه دو جریان در طرفین استوا ایجاد می‌شود. این دو به نام جریان استوایی شمالی و جریان استوایی جنوبی موسومند. بین این دو جریان ، جریان دیگری در جهت مخالف دیده می‌شود که آن را ضد جریان استوایی نامیده‌اند. توده عظیمی از‌‌ آب که بوسله جریانهای استوایی شمال و جنوب استوا به سواحل آمریکا حمل می‌شود، اختلاف سطح زیادی ایجاد می‌کند. بالا آمدن سطح دریا در خلیج مکزیکو از عوامل مهم در پیدایش سیستم جریان گلف استریم است. 

اقیانوس آرام

در اقیانوس آرام جریان استوایی بین مدار 9 الی 25 درجه شمالی حرکت می‌کند. این جریان از جنوب مکزیک شروع شده به سمت غرب رفته‌رفته قویتر می‌شود. در مغرب اقیانوس آرام در اثر برخورد به جزایر فیلیپین به دو شاخه تقسیم می‌شود. شاخه شمالی به تبعیت از برآمدگی جزایر ریوکیوتا جنوب ژاپن پیش می‌رود و از آنجا به مشرق بر ‌می‌گردد. این شاخه که قویتر از شاخه جنوبی است، جریان کوروشیو (Kuroshio) نام دارد. در اقیانوس آرام جنوبی به علت وجود برجستگیها و جزایر بیشمار مسیر جریانهای اقیانوسی به اندازه سایر مناطق منظم نیست و اساسا کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است. 

اقیانوس هند

در اقیانوس هند نقش باد در تشکیل جریانها به روشنی دیده می‌شود. در این اقیانوس جهت و سرعت جریانها به تبعیت از بادهای موسمی تغییر می‌کند. در زمستان نیمکره شمالی در شمال استوا جریانی به سوی غرب از جنوب خلیج بنگال و دریای عمان گذشته به سواحل سومالی می‌رسد. در جنوب از حدود خط استوا تا شش درجه عرض جنوبی ضد جریان استوایی از غرب به شرق حرکت می‌کند. این جریان از برگشت جریان قبلی تشکیل شده که در منطقه آرام استوایی جریان دارد. 

حوضه قطب شمال در اطراف خشکی قطب جنوب

در حوضه قطب شمال حرکت آبها مدار بسته‌ای را تشکیل می‌دهد که یک جهت حرکت آن بر خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت است. از این جریان بزرگ سه جریان انحرافی به طرف جنوب منشعب می‌شود و یکی از طریق دریای برینگ به اقیانوس آرام و دو جریان به نامهای گرینلند شرقی و لابرادور به اقیانوس اطلسوارد می‌شود.

در اطراف خشکی قطب جنوب دو جریان گردابی در جهت عکس یکدیگر در حرکت است. جهت آنها با جهت بادهای غربی و بادهای شرقی مطابقت می‌کند. جریان غربی در مجاورت قاره و جریان شرقی در شمال آن است. حد فاصل بین این دو جریان منطقه واگرای قطب جنوب است که در آنجا آبهای اعماق به طرف بالا جریان دارد. 

جریان عمقی اقیانوسها

جریانهای گرم سطحی هر مسیری داشته باشند، بالاخره آب خود را به نواحی قطبی می‌برند. این آب در نواحی قطبی سرد و سنگین شده پس از اینکه در اعماق فرورفت به طرف استوا جریان می‌یابند. کیفیت جریانهای عمقی بطور دقیق معلوم نشده است. به نظر می‌رسد که در اعماق زیاد ، جریانهایی با سرعت خیلی کم وجود داشته باشد، ولی در اعماق کم جریانهایی کشف نشده که دارای سرعت قابل توجهی است. 

مشهورترین جریان عمقی

در اکثر تنگه‌ها و گذرگاههایی که دریاها را به اقیانوسها و یا به یکدیگر وصل می‌کند جریانهای عمقی در جهت عکس جریانهای سطحی وجود دارد. از همه مشهورتر جریان عمقی تنگه جبل‌الطارق است که در جریان جهانی جنگ دوم زیر دریاییهای ایتالیا با خاموش کردن موتور خود بوسیله این جریان بدون سر و صدا وارد اقیانوس اطلس می‌شوند. 

خواص خاكشیر و نحوه‌ی مصرف آن

مجموعه: داروهای گیاهی و طب سنتی

 

 

 

 

 

 

 

خواص خاکشیر عبارتند از :

 

* خاکشیر از نظر طب قدیم ایران گرم و تر است.

* التیام دهنده زخم و جراحات است.

* جوشانده خاکشیر برای رفع اسهال‌های ساده و رفع ترشحات زنانگی مفید است.

* خاکشیر ادرار آور است.

* خاکشیر تب‌بُر است.

* برای دفع کرم مفید است.

* التهاب کلیه را برطرف می‌کند.

* سرخک و مخملک را دوا می‌کند.

* خاکشیر صدا را باز می‌کند.

* برای از بین بردن کهیر و التهابات پوستی از خاکشیر استفاده کنید.

* از گلها و برگهای گیاه می‌توان برای رفع بیماری ناشی از کمبود ویتامین C استفاده کرد.

* سنگ کلیه را دفع می‌کند. برای دفع سنگ کلیه می‌توان خارشتر، ‌خاکشیر و ترنجبین را با هم مخلوط کرده وصبح ناشتا خورد.

برای برطرف کردن جوشهای صورت که بعلت خوردن چربی و شیرینی زیاد ایجاد می‌شود باید جوشانده یک قاشق ترنجبین را با دو قاشق غذاخوری خاکشیر مخلوط کرده و هر روز صبح ناشتا بمدت دو هفته آن را میل میل کنید تا جوشها از بین برود.

 

توجه:

بعضی از افراد هنگامیکه خاکشیر می‌‌خورند ممکن است سردرد بگیرند اینگونه اشخاص باید خاکشیر را با کتیرا بخورند.

 

نحوه مصرف:

می توانید آن را بشویید . سپس به همراه کمی شکر یا نبات در یک لیوان آب سرد بریزید و بخورید.

 

خواص خاکشیر

نروید بر زمین هرگز گیاهی

که ننوشته ست بر برگش دوایی (نظامی)

خاکشیر یا خاکشی یا شفترک یا خاکشور یا خاکژی گیاهی است از تیره صلیبیان به ارتفاع 20 سانتی‌متر الی یک متر که به طور خودرو در باغ‌ها و صحراها می‌روید. دارای برگ‌هایی با بریدگی زیاد و گل‌های زرد روشن از تیره شب‌بو می‌باشد. از نظر تنوع دو نوع دارد؛ یکی تلخ که دانه‌های آن ریز و رنگ‌هایش مایل به سرخی است و گونه دیگر شیرین که دانه‌های آن بزرگ‌تر بوده و رنگش سرخ تیره می‌باشد. هر دو نوع گیاه یاد شده در اغلب نواحی ایران مخصوصاً دامنه‌های جبال البرز و در بیابان‌ها رشد می‌کند.

 

خواص کلی و درمانی خاکشیر

1.زخم‌ها و جراحات را التیام می‌بخشد.

 

2.در رفع اسهال روده و خونی و از بین بردن ترشحات زنانه و آب آوردن نسوج می‌توان استفاده کرد.

 

3.دانه‌های خاکشیر اندکی ضدعفونی کننده، ضد کرم و تب بر هستند.

 

4.ملین و خنک کننده با آب سرد است.

 

5.بذر آن بر میزان شهوت و میل جنسی می‌افزاید و اشتها را باز می‌کند.

 

6.تنظیم کننده دستگاه گوارشی بوده و ابتلاء معده را به بیماری‌ها مرتفع می‌سازد.

 

7.خوردن آن سبب نیکویی رنگ و رخسار می‌گردد. در این صورت خاکشیر را با دو برابر وزن آن، شکر مخلوط کنید و تا ده روز بخورید.

 

8.گرفتگی ادرار را برطرف می‌سازد و فربه‌کننده است.

 

9.دل مالش و دل ضعفه را از بین می‌برد.

 

10.برای رفع بیماری‌های نقرس، ورم گوش و دستگاه تناسلی مفید است.

 

11.برای اسهال ساده کودکان شیرخوار اثر دارد.

 

12.به عنوان خنک کننده در امراض حصبه و آبله تجویز شده است.

 

13.اگر با شیر تازه خورده شود، بدن را چاق می‌کند.

 

14.خاکشیر را بکوبید، شب موقع خوابیدن، کف پا تا مچ را با آن ضماد نمایید، در تسکین و بهبود فشار خون اثر دارد.

 

15.روی ور‌م‌های سخت و سرطانی، پستان، چشم، نقرس و ورم گوش، ضماد نمایید.

 

16.از دانه‌های خاکشیر به عنوان پادزهر به نحو زیر می‌توان استفاده کرد؛

پنج گرم دانه را شسته و با گلاب یا آب خالص آن قدر بجوشانید تا شکفته شود و بعد آن را نیم‌گرم به مسموم بخورانید. به این صورت، قی آورده و ایجاد تهوع می‌نماید و این عمل را چند مرتبه تکرار کنید تا قی بند آید.

 

17.بزرگسالان معمولاً دانه خاکشیر را پس از پاک کردن و شستن کامل به مقدار 10 تا 20 گرم در آب خیسانده، صبح ناشتا با آب و عسل مخلوط و برای چند روز متوالی می‌نوشند.

 

18.برای رفع اسهال ساده کودکان شیرخوار می‌توان مقدار یک قاشق غذاخوری خاکشی پاک کرده را در ظرفی ریخته بر روی آتش ملایم به هم بزنند تا خاکشی بو داده شود و سپس کمی آب و عسل به آن افزوده هر نیم ساعت یک قاشق چای خوری از آن را به کودک بخورانند.

 

گفتنی است؛ در تدوین و نگارش مقاله حاضر، علاوه بر دانسته‌های شخصی از منافع موثق نیز سود جسته شده است.

 

فصل تابستان كه می‌رسد بازار مصرف خاكشیر و شربت آبلیمو هم داغ می‌شود. خاكشیر از زمان‌های گذشته كاربرد داشته است و بهترین كاربرد آن به خاطر خاصیت ضدعفونی‌كننده‌اش می‌باشد و برای ناراحتی‌های روده مثل اسهال یا حتی یبوست مفید است.

 

این گیاه را به صورت خیس كرده استفاده می‌كنند و در موارد جراحات و تب‌های زیاد بسیار موثر است و همچنین بو داده آن اسهال‌های سخت را درمان می‌كند. .

 

خاكشیر التهاب كلیه را برطرف می‌كند. برای از بین بردن كهیر و التهابات پوستی از خاكشیر استفاده كنید.

خاكشیر دارای تعدادی اسید چرب مانند اسید لینوئیك، اسید لینولنیك، اسید اولئیك، اسید پالمتیك و اسید استئاریك است. این گیاه التیام‌دهنده زخم و جراحات است و جوشانده آن برای رفع اسهال‌های ساده مفید است.

 

خاكشیر تب‌بر است، این گیاه همچنین ادرارآور است و التهاب كلیه را برطرف می‌كند. از دیگر خواص خاكشیر می‌توان به درمان سرخك و مخملك اشاره كرد.

 

 

 

برای برطرف كردن جوش‌های صورت كه به علت خوردن چربی و شیرینی زیاد ایجاد می‌شود باید جوشانده یك قاشق ترنجبین را با ۲ قاشق غذاخوری خاكشیر مخلوط كرده و هر روز صبح ناشتا به مدت ۲ هفته میل شود تا جوش‌ها از بین بروند.

 

پوست

پوست یک ارگان حیاتی است که بدون آن هیچ موجودی قادر به ادامه حیات نیست. پوست بعنوان وسیعترین عضو زنده بدن، درحقیقت یکی ار پیچیده ترین، جالبترین و پرکارترین اعضاء نیز به شمارمی آید. دستاوردها و تحقیقات انجام شده در زمینه شناخت ساختار و عملکرد پوست در بدن طی دهه گذشته از مجموعه مطالعات دو قرن اخیر بیشتر و مؤثر تر بوده است .

 وظایف پوست :

– از نفوذ مواد شیمیایی و ورود میکروبها و میکرو ارگانیسمها به بدن جلوگیری می نماید(سیستم دفاع ایمون- بدن را در مقابل آسیبهای مکانیکی ، حرارت وتابش شدید نور محافظت می کند(سیستم دفاع مکانیکی).

ولوژیکی) .

– برخی از مواد مضر حاصل از فعالیتهای متابولیسمی در سیستم گوارشی و کبد را دفع میکند.- هورمونها و آنزیمها را درداخل بدن حفظ می کند.

– به عنوان یک عضو لامسه خارجی ، پیامهای حسی را از طریق اعصاب به مغز و مراکز عصبی منتقل می کند .

– به کمک سلولهای لانگرهانس ، نقش مهمی را در سیستم ایمنی بدن ایفا می نماید .

– نشان دادن نژاد هر فرد

فرد (مرد و زن (

– مانع از تبخیر شدن آب بدن. تنظیم حرارت بدن و سدی در برابر از دست دادن دمای داخلی بدن.

اجزا و ساختمان پوست :

در هر اینچ مربع از پوست ، با ضخامت متغیر بین ۱mm تا ۴mm ، اجزا ی متعددی را می توان مشاهده نمود که با تعداد شگفت آوری در کنار هم به ایفای نقش خود می پردازند. ۶۵۰ غده مترشحه عرق, ۶۵ فولیکول مو, ، ۱۹ یارد مویرگها(سیاه پوست-سفید پوست و غیره)

–  نشان دادن جنسیت هر ی ظریف خونی ، هزاران سلول لامسه ، پایانه عصبی و سلولهای لانگرهانس در هر اینچ مربع از پوست در کنار هم قرار دارند که علاوه بر آنها سلولها ی ملانو سیت و آنزیمهای تیروزیناز ( سازنده ملانین ) را نیز باید اضافه نمود .

به طور کلی دو نوع غده در داخل پوست وجود دارند :

۱- غدد مترشحه چربی

۲- غدد مترشحه عرق

معمولا دهانه هر کدام از غدد چربی به یک فولیکول مو باز می شود ، اما در بعضی از موارد در پای هر فولیکول مو چند غده چربی وجود دارد که سبب تجمع چربی) (sebum بر روی پوست می گردد.

غدد عرق عمیقا “ در داخل لایه های زیرین پوست ( دوم) به صورت پایانه های فنری شکل ریشه دوانده اند که توسط یک لوله تو خالی جهت دفع عرق از لایه های بالاتر (اپیدرم ) عبور کرده و دهانه کوچک آن در سطح پوست باز می شود .

شایان ذکر است تعریق سبب پاکسازی پوست که همانا خروج آلودگیها از خلال دهانه کوچک مزبور می باشد ، نمی گردد.

لایه های پوست :

سطح پوست از تجمع سلولهای مرده تشکیل شده است . زیر این سطح، سه لایه جداگانه بسیار نازک به شرح ذیل وجود دارند :

۱) اپیدرم

۲) درم

۳) هیپودرم

اپیدرم :

اپیدرم که ضخامتش از ۰/۰۴ تا ۱/۶ میلی متر متغییر می باشد ،لایه مهمی است .سلولهای لانگرهانس که ایمنی پوست را برعهده دارد ، ملانوسیتها و آنزیم تیروزیناز که عهده دار تولید رنگدانه های ملانین و تنظیم رنگ پوست است ،در این لایه قرار دارند.

محصولات آرایشی و بهداشتی نظیر پاک کننده ها ،لایه بردار ها ، ترمیم کنند ه ها یا مرطوب کننده ها نیز بر این لایه تاثیر می گذارد .

چرا اپیدرم مهم است ؟

– اپیدرم مسئول زیبایی و شادابی ظاهری پوست است .

– پوست را در مقابل خشک شدن ( از دست دادن رطوبت ) ، نفوذ مواد شیمیایی مضر ومیکروبها حفاظت می نماید .

– اپیدرم یک لایه فعال متابولیکی است که سنتز چربیها (لیپیدها ) را برعهده دارد .

– اولین سد دفاعی در مقابل حمله مواد اکسید کننده در بدن به شمـار می رود.

– عوامـل مقـابله کننـده با رادیـکالـهای آزاد نظـیـر ویـتامـین E وC و Superoxide Dismutase در این لایه رار دارند.

– قابلیت نگهداری مقادیر متنابهی از سرامیدها و glycosaminoglycons را دارا می باشد .

– اپیدرم حاوی مقدار زیادی آب است . هرچه بدن جوانتر باشد ، آب بیشتری در پوست وجود دارد .با افزایش سن ظرفیت نگهداری آب در پوست کاهش می یابد و در نتیجه پوست به سمت خشک و چروک شدن متمایل می گردد .

– اپیدرم ، علاوه بر این ، اولین سد دفاعی بدن در مقابل هجوم میکروبی محیط اطراف بدن به شمار می آید که در این میان عملکرد خود را مدیون حضور سلولهای لانگر هانس می باشند .

سلولهای لانگرهانس بسیار به تابش اشعه ماوراء بنفش حساسند .حتی تابش خفیفی از اشعه ماوراء بنفش قادر است سلولهای لانگرهانس را از بین ببرد که این مسئله می تواند به کاهش ایمنی سطح بدن منجر شود .همچنین با افزایش سن ، به طور طبیعی تعداد این سلولها کاهش می یابد که این خود می تواند دلیلی برای افزایش شیوع سرطان در افراد مسن نسبت به جوانان باشد .

در سطوح تحـتانی لایه اپیـدرم ، سلولـها از طریق تقسیم میتـوزی ، تکثیر می یابند . هر سلول ، با حفظ سلول والد توانایی تولید یک سلول جدید را نیز دارا می باشد . سلول جوانتـر در جای خـود باقی مانده و سلول پیـرتر از لایـه های اپیدرم رد شده و به سطح می رسد . این سلولها ضمن حرکت خود به سطوح بالاتر با ماده ای به نام کراتین پرمی شوند وآب و چربی خود را از دست می دهند .فسفولیپید موجود در آنها به گلیکـو لیپید ، کلستـرول و سرامیدها تبدیل می شود .در پایان حرکت به صورت لایه ای از سلولها ی مرده روی سطح پوست قرار می گیرند .

از سوی دیگر سلولهای جایگزین، سلولهای بزرگ ، جوان ونرم هستند که حاوی مقدار زیادی آب می باشند .با افزایش سن ، این لایه نازک شده و نگهداری رطوبت را برای پوست دچار مشکل می کند .

سرامیدها یک نقش حیاتی در قابلیت نگهداری رطوبت توسط پوست بازی میکنند که این مسئله می تواند در سنین کهولت و نیز در مقابل تابش مستقیم خورشید ، پوست را محافظت نماید .

در لایه اپیدرم یک عامل مرطوب کننده طبیعی به نام NMF وجود دارد . تماس طولانی مدت با مواد پاک کننـده قوی و تغییر شرایط آب و هوایی می تواند به کاهش میزان NMF منجر شده و پوست را شکننده و خشک کند .

برای پوستهای مسن و آسیب دیده ، موادی نظیر آلفا هیدروکسی اسیدها(AHA) ، می تواند ظاهرسالمتر و شادابتر ی به آن ببخشد .

درم :

لایه دوم یا درم ۵ تا ۷ برابر ضخیمتر از اپیدرم است و به وسیله یک غشاءپیوندی پایه به آن متصل شده است.درم از یک غشاء ضخیم ارتباطی تشکیل شده است که در حقیقت شبکه بهم بافته ای است از مویرگها ی خونی و لنفی ، رشته ها وپایانه های عصبی وحسی ، کلاژن و فیبرهای پروتئینی الاستینی که وظیفه آنها نگهداری و حفظ رشته های عصبی می باشد .فولیکول های مو ، مویرگهای خونی ، غده های چربی و عرق نیز در این لایه قرار دارند . وظیفه اصلی این لایه حفظ استحکام و ارتجاع پوست می باشد .

چرا درم مهم است ؟

– اپیدرم را به کمک شبکه وسیع وظریف مویرگها ی خونی خود ، تغذیه می کند .

– به کمک شبکه محکمی از کلاژن و رشته های پروتئینی الاستین، سبب استحکام بافت پوست می شود .

– خاصیت ارتجاعی و کشسانی پوست را تامین می کند .

– به عنوان یک منبع دخیره آب عمل می کند .

– پوست را در مقابل آسبهای مکانیکی محافظت می کند .

– نقش مهمی به عنوان یک گیرنده حسی ویک تنظیم کننده داخلی بازی می کند .

هیپودرم :

هیپودرم ،سومین و آخرین لایه پوست ،پوست را به بافتهای ماهیچه ای متصل می نماید.

این لایه به دلیل فراوانی سلولهای چربی، خاصیت ارتجاعی بسیار داشته و به عنوان ضربه گیر (مثل عملکرد فنرها در اتومبیل ) عمل می کند . ضربه گیری این لایه ، نقش بسیار مهمی در حفظ و نگهداری مویرگهای خونی و پایانه های عصبی دارد .

تفاوت پوست مر دان و زنان :

بدن انسانها عموما“ شباهت زیادی بهم داشته و تنها در موارد جزئی با هم متفاوت می باشد .پوست نیز از این مقوله مستثنی نمی باشد . جنسیت، مهمترین عامل ایجاد تفاوت در پوست است.

– ترشحات غدد جنسی مردانه ، بر ضخامت پوست و استحکام لایه های درم می افزاید .

– پوست مردان پر موتر و زبرتر از پوست زنان است.

– غدد عرق ریز مردان بیشتر از زنان است .

– ملانین بیشتری در سلولهای پوست مردان وجود دارد که به همین دلیل ، پوست مردان غالبا“ تیره تر از پوست زنان است .

– پوست مردان به علت تولید بیشتر مواد مترشحه غدد چربی ، چربتر است .

– مواد شیمیایی مترشحه از غدد زنانه ، پوست را صافتر و لطیفتر می کند.

– موی بدن زنان کمتر ونازکتر از مردان است اما موی سرشان از نظر طول قابلیت رشد بیشتری دارد .

– مردان به نسبت زنان ریزش موی بیشتری دارند . در سنین کهولت ، قسمتهایی از موی مردان کم پشت شده و بقیه به سفید یا خاکستری می گراید.

 

– سایر عوامل نظیر رنگ مو و میزان لطافت پوست موروثی است .

 

تصفيه خانه فاضلاب شهري

تصفيه خانه فاضلاب شهري

تصفيه خانه فاضلاب شهري ، عموما در سه مرحله عمليات فيزيكي، شيميايي و زيستي براي جداسازي و پاكسازي آلاينده هاي فاضلاب انجام مي شود. هريك از اين مراحل شامل فرايندهاي گوناگوني است كه حسب مقدار دبی و غلظت فاضلاب، شرايط محيطي و اقتصادي، يك يا تركيبي از انواع آنها به كار گرفته مي شوند. عمليات بايد به گون هاي باشد كه فاضلاب خروجي از تصفيه خانه در صورت تخليه به محيط، به استانداردهاي مجاز تعيين شده از سوي سازمان حفاظت محيط زيست، برسد و يا شرايط لازم براي استفاده مجدد در آبياري يا ساير كاربردها را به دست آورد. در اين صورت گاهي نياز است كه از عمليات تصفيه تكميلي نيز استفاده شود.

تصفيه خانه فاضلاب شهري

تصفيه فيزيكي عبارت است از يك رشته فرايند هايي كه در آنها با استفاده از خواص فيزيكي و ابزار مكانيكي، مواد معلق از فاضلاب جدا مي شود. اين عمليات در تصفيه فاضلاب شهري عمدتا عبارتند از:

• آشغالگيري
• دانه گيري
• ته نشيني 
• شناورسازي.
  

آشغالگير، وسيله يا دستگاهي است كه در مسير جريان ورودي فاضلاب به تصفيه خانه قرار داده مي شود و مانع از عبور آشغال ها به ساير تجهيزات و واحدهاي تصفيه مي شود. عدم جداسازي اين آشغال ها باعث صدمه زدن به پمپ ها و اخلال در كار ساير واحدهاي تصفيه مي شود. هدف از دانه گيري ، حذف شن و ماسه و مواد جامد سنگين معلق و عمدتا غير آلي موجود در فاضلاب كه عموما دانه ناميده مي شوند، مي باشد.

عدم حذف اين مواد مي تواند سبب گرفتگي لوله ها، كانال ها و مجرا ها، سايش وسايل و قسمت هاي مكانيكي، كاهش حجم مفيد ساير واحدهاي تصفيه و افزايش تواتر تخليه لجن در هاضم هاي لجن شود. در حوض هاي ته نشيني، جامدات معلق سنگين تر از آب، از طريق ته نشيني ثقلي، ته نشين شده و توسط سامانه هاي مكانيكي در چاله اي در كف حوض، جمع آوري و از آنجا توسط فشار هيدرواستاتيك و يا تلمبه به بيرون از حوض هدايت مي شوند. چربي و روغن و ساير مواد سبك تر از آب در سطح حوض شناور شده و توسط كفاب روب هاي از سطح مايع جمع آوري و تخليه مي شوند.

شناورسازي نيز عملي است كه در آن از طريق وارد كردن حباب هاي ريز هوا به داخل يك حوض، عمل جداسازي ذرات جامد از فاضلاب انجام داده مي شود. حباب هاي هوا به ذرات جامد چسبيده و باعث صعود ذرات به سطح مايع و شناورشدن آنها مي شود. از عمل شناورسازي براي جدا كردن ذرات ريز معلقي كه به راحتي ته نشين نمي شوند استفاده مي شود. ذرات شناور شده در سطح از طريق كفاب روبي جمع آوري و تخليه مي شوند. 

فرايندهاي تصفيه شيميايي شامل عملياتي است كه در آنها از طريق افزودن مواد شيميايي و ايجاد واكنش هاي شيميايي، عمل حذف ناخالصي ها از فاضلاب انجام مي شود. عمليات معمول شيميايي عبارتند از:

1. رسوب دادن شيميايي
2. تنظيم pH و گندزدايي.

ترسیب شيميايي به معني افزودن مواد شيميايي جهت تبديل مواد محلول به نامحلول و ذرات كلوئيدي به ذرات درشت و  ته نشيني و جداسازي اين مواد از فاضلاب است. رسوب دادن شيميايي در تصفيه خانه فاضلاب شهري،در موارد مختلفي از جمله:

انعقاد ذرات كلوئيدي، تبديل آنها به توده هاي درشت و ته نشيني آنها در حوض هاي ته نشيني و همچنين حذف شيميايي فسفر مورد استفاده قرار مي گيرد. افزودن اسيد يا قليا به فاضلاب تا محدوده pH مورد نظر را تنظيمpH مي گويند. در برخي از مراحل تصفيه فاضلاب شهري از جمله در هضم بي هوازي لجن، نياز به تنظيم pHمي باشد. تنظيم pHدر حذف نيتروژن از طريق عريان سازي به صورت آمونياك، نيز كاربرد دارد. در اين حالت يون آمونيوم در pHهاي بالا به گاز آمونياك تبديل شده و سپس در برج عريان سازي از فاضلاب جدا مي شود.

در استفاده از آهك جهت انعقاد و ته نشيني، حذف فسفر همزمان با انعقاد مواد معلق اتفاق مي افتد و با تنظيم pHدرمقادير بالاتر مي توان جهت حذف آمونياك نيز سود برد. گندزدايي، معمولا آخرين مرحله در هر تصفيه خانه فاضلاب است و به منظور بهداشتي كردن فاضلاب از نظر ميكروارگانيزم هاي بيماريزاي آن، قبل از تخليه فاضلاب به آب هاي پذيرنده انجام داده مي شود. روش هاي مختلفي براي گندزدايي وجود دارد كه به سه دسته كلي روشهاي فيزيكي، تابشي و شيميايي قابل تقسيم اند.

روش هاي فيزيكي شامل استفاده از حرارت و اشعه ماوراء بنفش UV است که در  تصفيه خانه فاضلاب شهري کاربرد دارد. از جمله روش هاي تابشي، استفاده از پرتوهاي گاما در گندزدايي فاضلاب و لجن است. مواد شيميايي كه به طور معمول براي گندزدايي استفاده ميشوند عبارتند از: كلر و تركيبات كلر، و اُزن. از ميان اين مواد، كلر بيشترين كاربرد به عنوان ماده گندزدا را دارد.

وقتی ما سد می‌سازیم و دنیا سد تخریب می‌کند

اثرات منفی و فشار گروه‌های زیست‌محیطی در برخی کشورهای جهان مانند آمریکا موجب شد تا برخی سدها تخریب شود؛ برداشتن سد از روی رودخانه Elwha در واشنگتن نمونه‌ای از این تخریب است و به دنبال آن در سال ۲۰۱۴ آخرین سد بر روی این رودخانه برداشته شد. این جنبش محدود به آمریکا نیز نشده و امروز چین نیز پروژه‌های بزرگ سدسازی خود را تعطیل کرده است.

به گزارش ایسنا به نقل از «شهر فردا»، در بین سال ۱۹۴۰ تا ۱۹۵۰ بود که تب سدسازی در دنیا همه‌گیر شد. در مدتی کوتاهی رودخانه‌های مهم به‌ویژه در آمریکا مسدود و آب‌ها ذخیره شد. اما مدتی طول کشید تا انسان‌ها از فاجعه‌های ناشی از این سازه‌های عظیم آگاه شوند. در طول ۶۰ سال سدهای مخزنی بزرگ، نابودکننده‌ترین تأثیرات زیست‌محیطی بر روی مردم و محیط پیرامونیشان را برجای گذاشتند.

در یک نمونه ٨٠ درصد از جمعیت ماهی‌ها در رودخانه ها و حتی ماهیان مهاجر به اکوسیستم های رودخانه ای کاهش یافت. در سال ٢٠٠٠، كمیسیون مستقل جهانی Commision on Dams، كه به بررسی فواید و ضررهای سدها می‌پرداخت، به این نتیجه رسید كه سدها موجب جابجایی ٤٠ تا ٨٠ میلیون نفر شده‌اند و این البته جنایت دیگری است که منجر به افزایش حاشیه‌نشینی، تنش‌های اجتماعی و افسردگی شده است.

مشاهده اثرات منفی و فشار گروه‌های زیست‌محیطی در برخی کشورهای جهان مانند آمریکا موجب شد تا برخی سدها تخریب شود تا فرصت حیات دوباره و بازیابی به اکوسیستم‌ها برگردد. برداشتن سد از روی رودخانه Elwha در ایالت واشنگتن نمونه‌ای از این تخریب است و به دنبال آن در سال ۲۰۱۴ آخرین سد بر روی این رودخانه برداشته شد. این جنبش محدود به ایالت متحده نشده و حتی امروز چین نیز امروز پروژه‌های بزرگ سدسازی خود را تعطیل کرده است.

در این میان وضعیت کشور ما چگونه است؟ در دو دهه گذشته ایران نیز از جمله کشورهایی بود که ساخت سد در آن به جنبش عظیم تبدیل شد. سدسازی‌هایی که به جرأت می‌توان برخی از آنها را بی‌حساب و کتاب و بدون ارزیابی اثرات دانست و البته در این میان هستند کسانی که سدها را عامل اصلی تنش‌های آبی در ایران می‌دانند. سدهایی که امروز بیش از هر چیز به محلی برای ذخیره آب برای کلانشهرها تبدیل شده و از کارکردهای اصلی دیگرش بازمانده است.

اما اینکه سدهای را عامل اصلی مشکلات کنونی آبی در ایران بدانیم را بسیاری از کارشناسان قبول ندارند. کاوه مدنی یکی از آنهاست که از نظر او مقوله سدسازی منتفی نیست و اگر سدسازی با مطالعه و ارزیابی اثرات آن باشد مسلماً در توسعه نقش دارد.

«اگرچه سدسازی مشکلاتی را ایجاد کرده اما به طور قطع، سدها به‌وجود آورنده بحران آب را در ایران نیستند، بلکه مدیریت غلط و عدم آینده‌نگری عامل اصلی این بحران است». دانشیار مدیریت آب و محیط زیست امپریال کالج لندن معتقد است سدسازی‌ها در ایران با قصد توسعه بود، افرادی که هم‌اکنون سیاست سدسازی را قبول ندارند هشت سال پیش طرفدار این روش بودند و از اینکه سدسازی باعث رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال در منطقه‌شان می‌شود خوشحال بودند.

مدنی معتقد است همان بلایی که با چاه‌ها بر سر ما آمد، در سدسازی‌ها نیز تکرار شد. «با توجه به طبیعت ایران، بهترین سیستم برای تأمین آب، قنات بوده و هست اما چون حفر قنات‌ها زحمت داشت و تکنولوژی حفر چاه نیز به سرعت توسعه پیدا کرد. چاه‌های عمیق به وجود آمد و نتیجه آن کاهش بی‌سابقه ذخایر آب زیر زمینی و به دنبال آن فرونشت دشت‌ها بود که اکنون روز به روز بیشتر از پیش اثرات و خطراتش را نشان می‌دهد.»

فرهاد یزدان‌دوست دانشیار مهندسی آب دانشگاه خواجه نصیر معتقد است که یکی از اشتباهات در موضوع سدسازی این است که ما سدها را ساختیم اما به دلیل نبود برنامه صحیح، بهره‌برداری درست را از آنها انجام ندادیم، زیرا از یک نگاه واقع‌بینانه بی‌بهره بودیم.

«سدهای ما عموماً چند منظوره است، هم برای تأمین آب شرب، هم برای تولید برق، هم برای تأمین آب کشاورزی و البته جلوگیری از وقوع سیلاب‌ها». یزدان‌دوست معتقد است این شیوه نگاه به سدها اشتباه است: «متاسفانه در موضوع سدسازی در یک کورس رقابتی افتادیم و گفتیم می‌خواهیم با سدسازی، به کشاورزی، آب تخصیص دهیم و هم دوتا شهر پایین‌دشت را سیراب کنیم و هم از آن برق بگیریم و مواردی از این دست که این موضوع تنها باعث بتُنی‌شدن و ارتفاع دادن به سد شد. اگرچه نگرش ما نیت خیرخواهانه داشت اما واقعاً خلاف نتیجه حاصل شد.»

واقعیت این است که سدسازی صرفاً اقدام بدی نیست اگر ما آن را در جای نامناسب استفاده نکنیم و کاری بدون مطالعه و ارزیابی انجام ندهیم. اگر بخواهیم واقع‌بین باشیم بسیاری از سدهایی که در کشور ساخته شده نه فقط از جهت زیست محیط زیستی بلکه از جهت اجتماعی و اقتصادی نیز اثرات مطلبوبی نداشته است.

«گتوند» یکی از همین سدسازی‌های بدون مطالعه است. سد گتوند با قرار گرفتن در محلی نامناسب خود به بحران تبدیل شده است. آب سدی که قرار بود حیات بخش باشد اکنون شور شده و حیات جلگه خوزستان یکی از بزرگترین خاک‌های حاصلخیز ایران را با تهدیدی جدی مواجه کرده است. بسیاری از روستائیان با شور شدن خاک زمین‌هایشان، چاره جز ترک زمین‌های آبا و اجدادی و آوارگی نداشته‌اند.

ما برای سد سازی بسیاری از روستاهای بالا دست و پایین دست را نابود کرده‌ایم و چون برنامه‌ریزی مناسبی برای روستائیانی که زمین‌هایشان نابود شده بود نداشتیم لاجرم بسیاری از آنها به سمت شهرها مهاجرت کردند و این غیر از آسیبی است که به بخش تولید کشاورزی داشت مسائلی همچون حاشیه‌نشینی و ... نمونه‌ای از آن‌هاست.

بهانه توسعه کشاورزی و صنعت و افزایش جمعیت باعث شد تا بر سر دشت‌های حاصلخیز در خوزستان، شهریار، ورامین، میناب، مسیله، کربال، گاوخونی و ارومیه با ساخت سدهایی چون زرینه‌رود، کرخه، سیمره، داریان، کرج، جاجرود، قم رود، زاینده‌رود، گتوند، درودزن، سیوند، ملاصدرا، استقلال میناب و ... بلایی بیاوریم که اثرات آن آرام آرام در حال بروز ظهور است.

قنات

درباره قنات

قنات یک راهروی زیرزمینی است که آب را از آبخوان یا سفره آب زیرزمینی به اراضی پست تر منتقل می کند. در واقع، قنات متشکل است از چندین چاه که بصورت عمودی در یک سطح شیب دار حفر شده اند و این چاهها در زیر زمین با یک راهروی با شیب ملایم تر از سطح زمین به یکدیگر متصل می شوند. عمق اولین چاه (مادر چاه)، که معمولاً دریک مخروطه آبرفتی فرو رفته است، بیشتر از سطح آب زیرزمینی می باشد. این چاهها با  فواصل 20 تا 200 متری میان ناحیه تره کار و خشکه کار قنات قرار دارند. از بالا، سیستم قنات شبیه مسیری از لانه مورچه ها می باشد که از دامنه کوه آغاز شده و تا رسیدن به محل برداشت آب در بیابان امتداد دارد.
ساختار
بخش هایی از قنات در ادامه توضیح داده شده اند:
راهرو: راهرو و یا تونل قنات مجرایی است تقریباً افقی که برای دسترسی به آب سفره های زیرزمینی و انتقال این آب به سطح زمین حفر می شود. ابعاد این راهرو بگونه ای است که کارگران بتوانند در آن به راحتی جابه جا شده و فعالیت نمایند: ارتفاع آن حدود 90 تا 150 سانتی متر و عرض آن کمتر از نصف ارتفاع آن است.
خروجی قنات: محلی که راهرو قنات و سطح زمین به یکدیگر برسند را خروجی قنات می نامند که به آن مظهر نیز گفته می شود یعنی محلی که آب ظاهر می شود.
میله چاه: چاههایی عمودی هستند که تا راهروی قنات برای اتصال سطح زمین با راهروی افقی قنات ادامه پیدا کرده اند. کاربرد اصلی این چاهها تخلیه خاک حاصل از کندن راهرو قنات به سطح زمین می باشد.  آنها همچنین به تهویه راهرو قنات و تأمین اکسیژن بیشتر برای کارگران کمک می کنند. این چاهها با فراهم آوردن امکانی جهت ارسال امکانات و ابزار مورد نیاز و تخلیه ضایعات نقش مهمی را در مرمت و بازسازی قنات ایفا می کنند.  میله چاهها باعث کاهش زمان مورد نیاز برای ساخت و ساز و یا تعمیر قنات، و کاهش هزینه های مربوط به آن می شوند. قطر این میله چاهها بین 80 تا 100 سانتی متر است و فواصل بین آنها بین 20 تا 200 متر است. در حقیقت هر چه عمق میله چاهها بیشتر باشد فاصله ی آنها از یکدیگر نیز بیشتر می باشد.
مادر چاه: به دورترین میله چاه از خروجی قنات که در نقاط بالادست حفر شده است مادرچاه گفته می شود. مادر چاه عمیق ترین چاه می باشد که جریان زیاد آب در آن نشان دهنده آبدهی خوب قنات می باشد. اگر سطح آب به زیر مادرچاه برسد دیگر آبی در راهرو قنات جریان پیدا نمی کند و قنات کم کم خشک می شود. اگر قنات گسترش یابد و نیاز به حفر چاه جدید باشد، چاه جدید به عنوان مادرچاه در نظر گرفته می شود و مادرچاه قبلی به عنوان یکی از میله چاههای عمیق محسوب می شود. به طور خلاصه می توان گفت که آخرین میله چاه، مادرچاه نامیده می شود. عمق مادر چاه در قناتهای مختلف متفاوت است وعمیق ترین آن در ایران قنات قصبه گناباد با حدود 300 متراست.
مزرعه: مزرعه منطقه زیر کشتی که پایین تر از خروجی قنات قرار دارد و از آب آن قنات مشروب می شود. وسعت این منطقه به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله آبدهی قنات، کیفیت خاک، نفوذپذیری خاک، آب و هوای محلی و غیره. اگر میزان جریان آب در خروجی قنات کافی نباشد، برای افزایش حجم آن، آن را در استخری ذخیره می کنند تا با سرعت و جریان بالاتری برای آبیاری مزارع استفاده شود. مدار آبیاری در مناطق مختلف متفاوت است و معمولاً بین 12 تا 15 روز می باشد. لازم بذکر است که مدار آبیاری نوعی برنامه مدیریت آب برای سهامداران آب قنات است و بر اساس اینکه نوبت آبیاری مزرعه چه کسی است از آب قنات استفاده می شود. به عنوان مثال، اگر مدار آبیاری 12 روزه است، هر کشاورزی هر 12 روز یکبار به اندازه تعیین شده حق استفاده از آب قنات را دارد.
اسامی معادل قنات
بیشتر از 27 اسم برای قنات در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد:
"قنات" و "کاریز" در ایران، "فلج" یا "افلج" در عمان، "کاریز" یا "کارز" در افغانستان، پاکستان، آذربایجان و ترکمنستان، عین در عربستان صعودی، "کاهریز" در عراق، "کانرجینگ" در چین، "فگارا" در الجزایر، "ختارا" و "رتارا" در مراکش، "گالریا" در اسپانیا، "قنات رمونی" در سوریه و اردن، "فوگارا" و "ختارا" و "ایفلی" در آفریقای شمالی، "گالریاز" در جزایر قناری، "مامبو" در ژاپن، "اینگوتاتی" در سیسیل. اسامی دیگری که برای قنات استفاده می شوند عبارتند از: قونات، کنا، کانات، کنات، خاد، کنیات، خریگا، فکارا و غیره.
 عجایب قنات ها در ایران
قنوات دارای عجایب باورنکردنی در برابر دنیای مدرن امروزه هستند. براساس گزارش وزارت نیرو، تعداد قنوات در ایران به حدود 36300 قنات می رسد. میانگین طول این قنوات حدود 6 کیلومتر و میانگین مجموع عمق میله چاهها هر قنات حدود 4 کیلومتر می باشد. با در نظر گرفتن این آمار به عنوان تقریبی نسبی برای همه قنوات، در کل در ایران حدود 376068 کیلومتر راهرو و میله چاه  قنات موجود می باشد و با در نظر گرفتن قطر دهانه هر میله چاه حدود 1 متر، اگر خاک تخلیه شده از حفر قنوات را جمع آوری نمایند تپه ای به امتداد 160 کیلومتر، پهنای 185 متر و ارتفاع 20 متر بوجود می آید. بنابراین طول کلی قنوات حدود 9.4 برابر طول خط استوا و حدود 97.9 درصد فاصله ماه تا زمین است.  اگر ما می خواستیم دستمزدی برای کسانی که چنین سیستم های هیدرولیکی را ایجاد کرده اند در نظر بگیریم، میزان دستمزد آنها بیش از میلیاردها دلار می شد.
در شهرستان اردستان یک قنات دو طبقه وجود دارد که طبقات آن بر روی یکدیگر قرار گرفته اند و به آن قنات ماه گفته می شود. اولین طبقه این قنات 30 متر عمق دارد و دومین طبقه آن 27 متر عمق دارد که اختلاف ارتفاع آنها 3 متر است. ساختار این قنات بگونه ای است که آب طبقه دوم به طبقه اول نفوذ پیدا نمی کند.
قنات وزوان واقع در شهرستان میمه، قناتی است که دارای سد زیرزمینی است. تمام راهروی این قنات تا محل سد زیرزمینی در سنگ حفر شده است، بنابراین راهروی این قنات در میان سنگ ایجاد شده است و سد زیرزمینی آن بین ناحیه تره کار و خشکه کار این قنات قرار گرفته است. این سد در زمستان آب قنات را ذخیره می کند و راهرویی وجود دارد که از طریق آن به جلو سد دسترسی پیدامی کنند و راهرو دیگری نیز به پشت سد راه دارد. این قنات متعلق به دوره ساسانیان و حدود 1600 سال پیش است.
در زمستان که نیازی به آب این قنات برای کشاورزی نیست آب در پشت این سد ذخیره می شود. در بهار خروجی سد باز می شود و از آب ذخیره شده در پشت آن برای کشاورزی استفاده می شود. 

زاینده رود

زاینده رود جاری شد

 اکنون حجم خروجی آب از دریچه های سد زاینده رود به 60 مترمکعب در ثانیه افزایش یافته و امید است که آب رودخانه تا روز سه شنبه به کلانشهر اصفهان و پس از آن به شرق شهرستان اصفهان برسد. 
وی با اشاره به رای کمیته پنج نفره برای استفاده بهره برداران از آب زاینده رود، میزان آب رها شده در بستر زاینده رود را 60 متر مکعب بر ثانیه و جریان آن را 22 روز اعلام کرد. 
کمیته پنج نفره تصمیم گیر برای استفاده بهره برداران از آب زاینده رود متشکل از مدیر عامل آب منطقه ای استان، نماینده استاندار، فرماندار اصفهان، نماینده کشاورزان و نماینده جهاد کشاورزی استان اصفهان است. 
میرمحمد صادقی، هدف از بازگشایی زاینده رود را کشت کشاورزان بویژه در شرق اصفهان عنوان کرد. 
پیش از این، معاون حفاظت و بهره برداری شرکت آب منطقه ای اصفهان میزان آب ذخیره شده در پشت سد زاینده رود را حدود 260 میلیون متر مکعب اعلام کرده بود. 
بر اساس تصمیم شورای هماهنگی حوضه آبریز زاینده رود، قرار بود آب سد زاینده رود از 28 دی امسال برای کشاورزان شرق اصفهان رهاسازی شود اما به دلیل درخواست کشاورزان و ضرورت ساماندهی مسیر رودخانه این کار به سوم بهمن موکول شد. 
به گزارش ایرنا، سهم حقابه کشاورزان شرق اصفهان از زاینده رود حدود 400 میلیون مترمکعب است،سطح زیر کشت غله پاییزه در شرق شهرستان اصفهان حدود 28 هزار هکتار است که این رقم کمتر از یک سوم از وسعت اراضی در دوران رونق کشت است. 
آب رودخانه زاینده رود برای کشت پاییزه کشاورزان شرق اصفهان پارسال در دو مرحله در روزهای 15 آبان و اول اسفند رهاسازی شد. 
زاینده رود از ارتفاعات چلگرد در چهار محال و بختیاری و نیز کوه های فریدونشهر در غرب استان اصفهان به شکل رودهای کوچک از هم جدا سرچشمه گرفته و پس از درآمیختن در دریاچه سد زاینده رود به صورت رودخانه ای واحد به سمت اصفهان و تالاب گاوخونی جاری می شود. 
این رودخانه به عنوان بزرگترین جریان آبی منطقه مرکزی ایران در سال های اخیر با پدیده خشکسالی، افزایش برداشت و سوء مدیریت منابع آب مواجه و در محل پائین دست در بیشتر ماه های سال با خشکی مواجه شده است. 
هم اکنون کمیته پنج نفره به منظور تامین آب کشت های بهاره و پاییزه و نیز تداوم حیات در محدوده محیط طبیعی زاینده رود به شکل مقطعی تصمیم به گشودن دریچه های سد و جاری شدن آب در بستر خشک زاینده رود گرفته است. 
بررسی گزارش های وضعیت آب و خشکسالی بیانگر این است که استان اصفهان بدترین روزهای خشکسالی در مقایسه با میانگین 40 سال اخیر را تجربه می کند، واقعیتی تلخ که برون رفت از آن نیازمند همت و مشارکت همه جانبه و متداوم ارگانها و مردم در تمام فصول سال است. 
استان اصفهان پس از استان های یزد، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان یکی از استان هایی است که در سال جاری زراعی با پدیده خشکسالی دست پنجه نرم می کند. 
شدت این پدیده در مرکز، شرق و جنوب شرقی اصفهان بیشتر از دیگر نقاط این استان است، بگونه ای که 64 درصد از مساحت استان دچار خشکسالی و 22.5 درصد گرفتار خشکسالی شدید و بسیار شدید است. 
امسال میزان بارندگی ها در شهرهای این استان از جمله نایین 80 درصد، در اصفهان 55درصد و در سرشاخه های زاینده رود 20 درصد کاهش یافته است؛ براساس آمارهای اعلام شده بطور کلی بارش ها در استان اصفهان در سال آبی جاری نسبت به میزان بلندمدت(40 ساله ) 33 درصد کاهش یافته و در وضعیت قرمز قرار دارد. 
خشکسالی ضربات سختی را بر پیکره کشاورزی استان وارد کرده است، اگرچه خدمات بیمه ای بخشی از این خسارات را جبران کرده است، اما باز هم حجم خسارات بسیار بالاست و این روند درحال تشدید شدن است. 
طبق گزارش ها در سال 94 بیش از 620 میلیارد ریال خسارت از طریق بیمه به کشاورزان این منطقه پرداخت شد و هم اکنون بیش از 60 درصد از باغ ها و مزارع استان تحت پوشش بیمه قرار دارد. 
کشاورزان حاشیه زاینده رود بویژه در مناطق پایین دست و شرق اصفهان با مشکلات جدی تر روبه رو هستند و تالاب گاوخونی که همواره موهبتی برای ساکنان و کانون کشت و کار و درآمد این منطقه بوده اکنون خشک و به کانون بالقوه ریزگردها و آلاینده های زیست محیطی تبدیل شده است. 
زاینده رودبه عنوان تنها منبع تامین کننده آب تالاب گاوخونی ، آب مورد نیاز کشاورزان این منطقه را نیز تامین می کرده است اما اکنون به یک رود خانه فصلی تبدیل شده است. 
بدون شک عوامل متعدد مانند مصارف صنعتی، افزایش جمعیت شهرها، سوء مدیریت و بی تدبیری و البته کاهش نزولات آسمانی سبب کم آبی و خشکی تدریجی این رود بزرگ در فلات مرکزی ایران شده است. 
زاینده رود مهمترین رودخانه در مرکز فلات مرکزی ایران به طول حدود 350 کیلومتر از سراب در زاگرس مرکزی تا پایاب در گاوخونی است. 
حوضه زاینده رود از دو استان اصفهان و چهارمحال و بختیاری تشکیل شده که 93 درصد از مساحت و 98 درصد از جمعیت تحت پوشش این حوضه در استان اصفهان و هفت درصد از مساحت و 2 درصد از جمعیت تحت پوشش آن در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. 
احیای زاینده رود، زنده کردن تالاب گاوخونی و مقابله با بحران کم آبی و خشکسالی در سال های اخیر به عنوان مهمترین دغدغه مسئولان استان اصفهان مطرح بوده و در این زمینه تلاش های جدی صورت گرفته است. 
در این زمینه از طرح انتقال آب ' بهشت آباد ' به فلات مرکزی ایران می توان به عنوان یکی از راهکارهای حل مشکل آب منطقه نام برد که طبق وعده دولت با جدیت در حال انجام است، هدف این طرح تأمین آب شرب بر اساس پیش بینی جمعیتی برای استان های اصفهان، کرمان و یزد است که متشکل از سه بخش مجزا شامل احداث سد 1.5 میلیارد متر مکعبی به ارتفاع 178 متر، سامانه انتقال آب تا منطقه ' شلمزار' در چهار محال و بختیاری و خطوط انتقال از سامانه انتقال آب از شلمزار به اصفهان، یزد و کرمان است. 
حجم آب انتقالی این طرح، در مجموع 580 میلیون مترمکعب خواهد بود که 250 میلیون مترمکعب آن برای اصفهان، 180 میلیون متر مکعب برای کرمان و 150 میلیون متر مکعب برای یزد اختصاص خواهد یافت و این ارقام به صورت مصوبه قانونی ابلاغ شده است. 
به گفته رسول زرگرپوراستاندار اصفهان، آخرین برآوردهای پیمانکار برای این طرح بدون محاسبه خط انتقال یزد و کرمان، حدود 750 میلیون دلار هزینه سد، حدود 300 میلیون دلار سامانه انتقال ، 470 میلیون دلار خط لوله انتقال از شلمزار به اصفهان در جمع یک میلیارد و 520 میلیون دلار هزینه خواهد داشت. 
پییش از این طبق این طرح پیش بینی شده بود که تونل 60 کیلومتری برای انتقال آب در نظر گرفته شود اما وزیر نیرو و کارشناسان وزارتخانه، به ترکیبی از تونل و خط لوله اعتقاد دارند، بنحوی که 11 کیلومتر توسط تونل کوتاه و مابقی بوسیله خط لوله پوشش داده شود. 
همچنین طرح 9 ماده ای احیای حوضه آبریز زاینده رود که در سال 93 با هدف هماهنگی و اعمال مدیریت واحد بر این حوضه آبریز در موضوعات منابع، مصارف و حقابه ها به تصویب شورای آب کشور رسید نیز می تواند گامی مؤثر دربهبود اوضاع ایفا کند. 

روز دخــــــــــــــــــــــتـــــــــــــــــر مــــــــــــــــــــــبـــــــــــــــارک

روز عزیزای دل بابا

 

ناموس داداشا

 

هووی مامانا

 

دخی منگولا

 

جینگول مینگولا

 

صورتی پوشا 

 

کلکسیون لاک دارا

 

عشق لواشکیا

 

جنون رژ لبیا

 

خوش‌تیپا

 

باکلاسا

 

پاستیل خورا

 

درس خونا

 

چراغ خونه‌ها 

 

دخمل خوشملا مبارک

 

 پیشاپیش روزمون مبارک

 

 

پیدایش چشمه ها

چگونگی پیدایش چشمه ها

 

زمانی که از یک آبشار به همراه آب جاری اش فرود می آیید حس جاری بودن دارید و حس شنا در حوضچه های عمیقی که هیچ ایده ای در رابطه با زمان پیدایشش ندارید کم تر از حس فتح قله نیست. حس شنا کردن در کنار ماهیانی که طول حوضچه را با شما می پیمایند تا در این عبور تنها نباشید کمتر از نگاه کردن از اوج بلندی به آسمان آبی نیست.

 

چگونگی پیدایش چشمه ها

 

آب در طبیعت همیشه در حال گردش است و در هر نقطه با توجه به شرایط محیط، کیفیت جداگانه ای دارد. مولکول های آبی که امروز در تهران مصرف می شود شاید چند سال قبل در اقیانوس اطلس بوده و سال دیگر در اقیانوس هند باشد. به طور کلی آب در اقیانوس ها بخار شده، بر روی قاره  ها آمده و پس از تراکم در روی قاره ها به صورت بارش فرو می ریزد و سپس از طریق رودخانه ها و جریانات زیرزمینی مجدداً به اقیانوس می رود. این گردش آب در طبیعت را چرخه آب شناسی می گویند. با توجه به تضویح فوق می توانیم نتیجه بگیریم که آب چشمه، ابتدا از طریق بارش در نقطه ای از زمین نفوذ کرده، جزو آب های زیرزمینی محسوب شده و سپس از طریق جریان های زیرزمینی و درز و شکاف های موجود، در نقطه ای دیگر از سطح زمین ظاهر می شود.

 

تا کنون انواع چشمه ها با منشاء های مختلف شناسایی شده اند اما در یک نگاه کلی به دو گروه بزرگ تقسیم می شوند.

 

1.      چشمه های معدنی گرم

 

2.      چشمه های معمولی

 

 

 

چشمه های معدنی گرم

 

آب های گرم معدنی غالباً از عمق زیاد که گاه تا بیست متر می رسد، به طرف سطح زمین جریان دارند و چنین تصور می شود که این جریان می تواند حتی از حد کره سنگی نیز شروع شده باشد.

 

منشاء آب های معدنی به دو صورت شناسایی می شود.

 

الف) سطح ژئوترمال: 

دارای منشاء خارجی یا جوی بوده که به داخل زمین نفوذ کرده و حتی تا عمق بسیار زیادی پائین رفته و در این جریان تغییراتی در ترکیب شیمیایی آب حاصل و در یک شاخه صعودی به سمت بالا جریان پیدا کرده است.

 

ب) عمقی یا جوان ژوونیل: 

آب های عمقی، مستتر شده یا بکر، دسته آب هایی هستند که از اعماق بسیار زیاد زمین منشاء گرفته و می توانند حاصل بخار آخرین مرحله ماگمای مذاب درون زمین باشند که با تظاهرات آتشفشانی در ارتباط هستند و چون حاصل آخرین فرآیندهای درونی زمین می باشند که به تشکیل آب می انجامد؛ به آنها آبهای جوان گفته می شود. دانشمندان تخمین می زنند که سالانه یک دهم کیلومتر مکعب آب، از طریق آب های جوان به مقدار آب های موجود در کره زمین افزوده می شود.

 

آب های معدنی گرم ممکن است علاوه بر منشاء های مختلف دارای اختصاصات فیزیکی – شیمیایی گوناگون نیز باشند که بیشتر برای مصارف طب و پزشکی مورد استفاده قرار می گیرند. قابل ذکر است که بعضی از این چشمه ها در فرهنگ بومی ساکنین نواحی اطراف خود حالت تقدس نیز یافته اند.

 

پراکندگی چشمه های آب گرم در ایران بسیار زیاد می باشد. اما تراکم اصلی این    چشمه ها در استان های آذربایجان شرقی و غربی و استان اردبیل است، که در اطراف دو توده مهم آتشفشان سهند و سبلان گسترده اند. چرا که ساختمان زمین در این منطقه از کشور، عموما منطقه شکسته با بیرون زده سنگ های آذرین است. به طور کلی در اطراف توده های آتشفشانی مهم ایران مانند دماوند، تقتان و بزمان چشمه های آب گرم   پراکنده اند.

 

 

 

چشمه های معمولی

 

در چشمه های معمولی، آب پس از نفوذ در منطقه ای مرتفع، بر اثر شیب زمین و قوه جاذبه از طریق درزها و شکاف ها و لایه های متخلخل از معبرهایی که دارای کمترین مقاومت هستند، عبور می کند که البته وضع زمین شناسی و نوع درزهای سنگ ها در تعیین این مسیر اهمیت بسیاری دارد. اکثر این چشمه ها در دامنه کوه ها و یا در کف دره ها تشکیل می شوند.

 

الف) چشمه هایی که در دامنه کوه ها تشکیل می شوند: 

معمولا چشمه ها وقتی در دامنه کوه ها ظاهر می شوند که رسوبات نفوذپذیر مثل : قلوه سنگ، ماسه، ماسه سنگ، کنگلومرا و... بر روی رسوبات غیر قابل نفوذ قرار گرفته باشند (چشمه نرگس در محل سنگ سیاه، دامنه جنوب توچال)

 

تشخیص لایه های سخت و غیر قابل نفوذ ار لایه آبدار و قابل نفوذ، با کمی دقت امکان پذیر می باشد. معمولا لایه های سخت، سنگ هایی با بافت متراکم و دانه بندی ظریف هستند که اغلب بر روی دامنه هایی با شیب تند و کوژی شکل قرار دارند که فاقد پوشش گیاهی می باشند و معمولا دیواره ها را می سازند و لایه های قابل نفوذ نیز دامنه های کاوی شکل را می سازند.

 

گاهی هم چشمه ها به تعداد بسیار زیادی در فصل مشترک دو سری از طبقات نفوذ پذیر و نفوذ ناپذیر ظاهر می شوند و در مکان هایی که طبقات دارای شیب هستند اگر اختلاف ارتفاع کافی باشد، چشمه از گسل ها خارج می شود.

 

 

 

ب) چشمه هایی که در کف دره ها تشکیل می شوند:

 

در نقاطی از چاله ها و فرو رفتگی های طبیعی زمین که شیب لایه ها از دو طرف قرینه باشد، مانند کف دره ها، ممکن است که چشمه ها با فشار زیادی خارج شوند یعنی در حقیقت از نوع آرتزین باشند. چشمه های آرتزین به علت بالا بودن سطح ایستایی آب و فشار هیدرودینامیکی که از نقاط بالاتر لایه آبدار وارد می شود، مظهر چشمه های جهنده خواهد بود.

 

گاه این نوع چشمه ها در کف دریا ظاهر می شوند و قبل از اینکه آب این چشمه ها با آب شور دریا مخلوط شود، به سطح دریا می رسند و به این طریق محوطه آب شیرین در داخل آب شور دریا به وجود می آید. در سواحل یونان در خلیج آرگوس ناحیه آب شیرین قطر بیش از پانزده متر وجود دارد که احتمالا به همین طریق تشکیل شده است.

 

در مناطق آهکی به علت خاصیت انحلال سنگ ها و تشکیل آب های زیرزمینی و غارها، جریان آب ها نسبت به مناطق دیگر زمین حالتی متفاوت دارد. بد نیست بدانید که قسمت اعظمی از کوه های چین خورده زاگرس (قلل زرد کوه و دنا) دارای ساختمان آهکی می باشند. هم چنین تشکیلات آهکی در منطقه های محدودتری در البرز نیز وجود دارد.

 

در مناطق آهکی که آب قبلا از طریق نفوذ در خلل و فرج سنگ ها در دالان های زیر زمین متمرکز شده است، بر اثر ایجاد فشار بر جدار حفره ها، چشمه ها با بده فراوان و بسیار نا منظم به خارج راه یافته و در سطح نمایان می شوند، به این نوع آب های خروجی چشمه های و کلوزین می گویند. (چشمه دیمه در پای ارتفاعات سیردون، زردکوه و سراب های متعددی در استان کرمانشاهان) و چنانچه محل خروج آن ها حالت شتر گلو را داشته باشد، جریان آب گاهی منقطع خواهد بود(چشمه طاق بستان)

 

چشمه ها به عنوان یکی از منابع آب های زیرزمینی کشور، نقش زیادی را در حیات اقتصادی کشاورزان به عهده دارند. در کشور ما میزان کل آب های زیر زمینی که سالانه برداشت می شود در حدود 8/31 میلیارد متر مکعب است که 7/8 میلیارد متر مکعب آن از 9841 دهنه چشمه و 7/7 میلیارد متر مکعب از 19442 رشته قنات و مابقی از چاه های عمیق و نیمه عمیق برداشت می شود.

 

آبشارها در نقاط مختلف ایران پراکنده هستند و معمولاً به دو دسته دائمی و فصلی تقسیم میگردند.

 

نکته مهم برای ورزش کردن

10 نکته مهم برای ورزش کردن

 مربيان ورزشي و متخصصان، براي يك ورزش مطلوب، رعايت ده نكته مهم را ضروري مي‌دانند و آن را به شرح زير توصيه مي‌كنند: 

۱. هنگام ورزش، بايد مجاري تنفسي مانند، بيني، حلق و حنجره و برونشها كه هوا را به داخل ريه‌ها هدايت مي‌كنند كاملاً باز باشند. بنابراين بايد دقت كرد كه شخص دچار گرفتگي بيني و يا لوزه‌هاي بزرگ و متورم و برونشيت نباشد. 
۲. كبد، جهازهاضمه، قلب و ريه‌ها بايد سالم باشند و اعمال خود را تقريباً به‌طور صحيح انجام دهند.
۳. ورزش بايد تا حد امكان در هواي آزاد انجام شود. 
۴. هنگام ورزش نبايد لباس زياد به تن كرد و كفش‌ها نيز بايد فاقد پاشنه باشند. 
۵. سطح بدن بايد تميز باشد تا با تنفس طبيعي پوست، رفع سموم بدن امكان‌پذير شود. 
۶. ورزش نبايد كمتر از دو ساعت پس از صرف غذا و يا ناشتا انجام شود. 
۷. كودكان قبل از ورزش بايد حتماً به اندازه كافي غذا مصرف كرده باشند. 
۸. ورزش در فصل زمستان بايد به‌طور شديد و در تابستان به‌طور ملايم صورت بگيرد. 
۹. ورزش بايد اصلاً با ملايمت شروع شود و تدريجاً تشديد گردد. 
۱۰. پس از عرق كردن بدن، نبايد در جريان هوا قرار گرفت و يا آب سرد نوشيد. موضوع ديگر آنكه نبايد يك مرتبه و ناگهاني ورزش را متوقف نمائيد.

فاضلاب ها

محیط زیست و فاضلاب ها

هر موجود زنده که ناگزیر به مصرف آب باشد طبیعتاً فاضلاب تولید خواهد نمود همانطور که در اجتماعات شهری بین 75 تا 80 درصد آب مصرفی به فاضلاب تبدیل می گردد صنایع نیز به همان میزان و درصد از آب های مصرفی را به فاضلاب های صنعتی تبدیل می نماید . متأسفانه توسعه سریع صنایع و بکارگیری صدها ترکیب شیمیایی جدید در آنها باعث پیدایش تعداد زیادی فاضلاب صنعتی گردیده که تخلیه آنها به محیط زیست خصوصاً جریان های آب آلودگی های شدیدی به وجود آورده است . اگر آلودگی های میکروبیولوژیکی فاضلاب های شهری را بتوان در مواردی خطرات بالقوه دفع غیر بهداشتی آنها تلقی نمود. متأسفانه هستند موادی در فاضلاب های صنعتی که تخلیه آنها به محیط زیست خطرات بیشتری تا عوامل میکروبیولوژیکی به وجود می آورد .

فاضلاب های صنعتی را در چهار گروه زیر طبقه بندی نموده اند :

1- فاضلاب هایی که اثر  عمده آنها بر محیط زیست فیزیکی است و راه حل دفع اشکال از این فاضلاب ها هم فیزیکی خواهد بود .

2- فاضلاب هایی که اثرات تخریبی آنها بر محیط زیست مربوط به مواد آلی است و راه حل دفع مشکل آنها تصفیه بیولوژیکی است .

3- فاضلاب هایی که آلودگی شیمیایی دارند و اغلب محتوی مواد سمی هستند که برای دفع مشکل آنها تصفیه شیمیایی مورد نیاز است .

4- بالاخره فاضلاب هایی که اثرات تخریبی آنها به علت مواد شیمیایی – مواد سمی و مواد آلی است که در تصفیه آنها از روش های شیمیایی – فیزیکی و بیولوژیکی استفاده خواهد شد .

در مجموع مهمترین عوامل آلوده کننده آبها و محیط به قرار زیر هستند :

• فاضلاب های شهری و صنعتی
• عامل های بیماری زا
• مواد مغذی گیاهی
• مواد سنتیک آلی
• نفت و مشتقات آن
• مواد معدنی
• مواد معلق و رسوبات آن
• مواد رادیو اکتیو
• آلودگی های حرارتی

همانطور که دیده می شود آلودگی های محیط زیست با این عوامل می تواند سلامتی انسان و کلیه موجودات آبی که به نحوی به زندگی انسان وابسته است را با خطرات جدی روبرو کند. با ورود اکثر این آلودگی ها به موجودات آبی که تشکیل دهنده قسمت مهمی از غذای انسان است و تغلیظ چند صد برابری آنها در بدن این موجودات توسط انسان می توان به فاجعه آمیز بودن آلودگی های حاصل از فاضلاب های شهری و صنعتی آشنا شد.

بد نیست در اینجا به یکی از آلودگی هایی که در سال های اخیر موجب پریشانی خاطر انسان گردیده و شاید از مهمترین آلوده کننده های آب در آینده تلقی گردد یعنی مواد رادیو اکتیو اشاره کنیم که هم مصرف آن روز به روز در حال افزایش است و هم دفن و تخلیه مواد رادیو اکتیو زائد در آب ها از ارزانترین وسیله دورسازی آنهاست .

در عین حال از اثرات تخریبی حرارت بر زندگی آبزیان و یا اثرات موادی نظیر سیانور – کروم و بسیاری از فلزات سنگینی بر انسان نمی توان صرفه نظر نمود.

بد نیست به منظور جمع بندی انواع آلودگی های حاصل از تخلیه فاضلاب های صنعتی این آلودگی ها به صورت زیر مورد توجه قرار گیرد :

2-1- مواد آلی محلول که باعث تخلیه اکسیژن محلول جریان ها شده و این در حالی است که جریان ها همیشه باید از حداقل اکسیژن محلول برخوردار باشند.

2-2- مواد معلق که با رسوب و ته نشینی در بستر جریان های آب علاوه بر کاهش جریان زندگی موجودات آبی را با اشکال مواجه می سازد . مواد آلی موجود در مواد معلق به مرور متلاشی شده و باعث تخلیه اکسیژن محلول جریان های آب خواهد شد، ضمن اینکه ممکن است بعضی فعل و انفعالات در متصاعد شدن گازهای سمی نیز دخیل باشند.

2-3- مواد سمی نظیر فنل و بعضی مواد سمی علاوه بر اختلال در زندگی موجودات آبی باعث پیدایش طعم و بو شده و بعضی از این مواد سرطان زا نیز هستند.

2-4- فلزات سنگین ، سیانور و مواد آلی سمی که تخلیه آنها به محیط زیست در تمام نقاط دنیا محدود است و باعث بروز اشکال در اکوسیستم و مصارف بعدی آب خواهند شد.

2-5- کدورت رنگ که از طریق بعضی صنایع به محیط  زیست  تخلیه می شود ، گرچه این مواد زیان چندانی به کیفیت آبها وارد نمی سازد ، در عین حال حذف آن قبل از تخلیه فاضلاب های صنعتی خیلی پر خرج است .

2-6- ازت و فسفر که در تخلیه زیاد باعث پیدایش پدیده اتروفیکاسیون و رشد بی رویه الگها خواهد شد.

2-7- مواد مقاوم در برابر تجزیه که از طریق بعضی پساب های صنعتی به محیط زیست تخلیه می گردد و دگرگونی های شدیدی در آبها به وجود می آورد .

2-8- چربی و روغن با تشکیل لایه های غیر قابل نفوذ در برابر نور خورشید فتوسنتز را که مهمترین امکان اکسیژن گیری آبها است مختل خواهد نمود .

2-9- مواد فرار نظیر SH2  که متصاعد شدن آنها به محیط زیست هوا را آلوده می کند.

حضور پاره ای از آلودگی های موجود در فاضلاب های صنعتی در آب ، مخصوصاً در آب هایی که کاربرد تفریحی مثل شنا و غیره دارند باعث می شود این مواد اثرات نامطلوبی بر پوست و چشم استفاده کنندگان آب از خود باقی گذارد. آلودگی های بیولوژیکی تخلیه شده است از طریق فاضلاب های صنعتی به آبها را می توان جزو این مواد مورد توجه قرار داد .

در اینجا لازم است به انواع فاضلاب های تولیدی که آلوده کننده محیط زیست هستند اشاره کنیم.

در گروه اول می توان به فاضلاب خنک کننده ها ، شستشوی ماسه و بعضی صنایع دیگر اشاره نمود که جمع آوری و تصفیه آنها مشکلات چندانی در بر نخواهد داشت . این فاضلابهای صنعتی پس از تصفیه قابل مصرف مجدد هستند .

فاضلاب های نوع دوم شامل فاضلاب های صنایع غذایی ، فاضلاب شهری و مراکز توریستی هستند . تصفیه توأم این فاضلاب ها یعنی مخلوط شهری و صنعتی دور از ذهن نیست .

از فاضلاب های گروه سوم به فاضلاب های صنایع آبکاری اشاره می نماید که دورسازی مواد سمی از آنها نیاز به تصفیه های خاص دارد.

فاضلاب های نوع چهارم از پیچیدگی خاصی برخوردار بوده و اعمال روش های توأم فیزیکی ، شیمیایی و بیو لوژیکی درباره آنها متداول است .

مجموعاً مهمترین عوامل مولد آلودگی محیط زیست را می توان در موارد زیر خلاصه کرد :

ترکیبات معدنی، اسید قلیا، مواد آلی، مواد معلق، مواد معلق شناور، حرارت، رنگ، مواد سمی شیمیایی، میکروارگانیزم ها، مواد رادیو اکتیو، مواد کف زا متأسفانه کلیه این آلودگی ها در چهار گروه فاضلابی که مورد اشاره قرار گرفت موجود میباشد .

اصلی ترین عاملی که در محیط زیست با آلودگی های ورودی مقابله می کند اکسیژن محیط به صورت محلول یا ترکیبی است . اکسیژن جریان های آب یا از طریق اکسیژن اتمسفر و یا از طریق فعالیت های فتوسنتز گیاهان سبز تأمین خواهد شد. اکسیژن محلول در اکوسیستم باعث اکسیداسیون آلودگی های ورودی به صورت هوازی و اکسیژن ترکیبی این اکسیداسیون را به صورت بی هوازی انجام خواهد داد. هر جریان آبی باید از حداقل اکسیژن محلول برخوردار باشد و این حداقل به میزانی است که زندگی موجودات آبی با خطر مواجه نشود. مجموعاً از گفته های بالا می توان نتیجه گرفت که در طبیعت مصرف اکسیژن برای اکسیداسیون آلودگی ها همواره با اکسیژن گیری طرق مختلف قابل جبران است . در مواقعی که مصرف اکسیژن بر تأمین آن بچربد نقاطی با آلودگی زیاد در آبها به وجود می آید که با قطع آلودگی های ورودی از بین خواهد رفت . میزان اکسیژن لازم برای حذف و اکسیداسیون آلودگی ها با آزمایش BOD و COD فاضلاب های صنعتی اندازه گیری می شود . این آزمایشات میزان اکسیژن لازم برای اکسیداسیون بیولوژیکی یا شیمیایی آلودگی ها را نشان می دهد . آزمایش و کیفیت دیگری از فاضلاب که در نحوه اکسیداسیون و میزان اکسیژن لازم برای اکسیداسیون آن تعیین کننده است TOC کل مواد آلی موجود در فاضلاب است . علاوه بر این 3عامل اساسی تعیین کننده کیفیت فاضلاب های صنعتی که در طراحی تصفیه خانه ها هم اساس طراحی است کیفیت هایی چون pH ، مواد معلق ، چربی و روغن ، ازت کل ، فسفات، مواد مولد کف، در مواردی فلزات سنگین که هریک می تواند در نحوه تصفیه فاضلاب و طراحی فرآیندهای تصفیه تأثیرگذار باشد از اهمیت خاصی برخوردار است .

معمولاً وقتی فاضلابی به جریان آب تخلیه می گردد مفاد ذیل باید مورد توجه باشد :

1- غلظت اکسیژن محلول جریان آب

2- BOD فاضلاب ورودی به جریان آب

3- میزان آبهای ورودی به جریان در محل تخلیه فاضلاب

4- BOD آب دریافت کننده فاضلاب

5- میزان تخلیه روزانه فاضلاب

6- زمان تخلیه و تغییرات جریان تخلیه به رودخانه     

گازهای فاضلابی

گازهايي كه عمدتاً در چاه ها يافت مي شوند بر 5 نوع مي باشند:

 

1-NH3 يا آمونياك : این گاز از هوا سبک تر، بی رنگ و بوی آن تند و زننده و در صورت اختلات با هوا و گرم شدن و همچنین با تحت فشار قرار گرفتن قابلیت انفجار دارد . خنثی سازی آن با آب پودری صورت می گیرد این گاز باعث تحریکات چشم، بیتنی و مجاری تنفسی انسان می گردد و بی هوش کننده و سرفه آور است حتی در سطح پوست تولید سوختگی می کند وجود 1 الی 5% درصد این گاز به مدت 1 ساعت تولید مرگ می کند .
شخصی که دچار مسمومیت با این گاز شده باشد عرق شدید می کند که باید به هوای آزاد منتقل شود و چشم و پوست و محل های آلوده را با آب زیاد شستشو داد همچنین هرگونه لباس آلوده را از تن وی خارج نمود .
 از تجزيه و تخمير محصولات انساني يا حيواني و بعضي مواد بوجود مي آيد. وجود اين گاز درون چاه باعث كمبود شديد اكسيژن و مشكل تنفسي نيز مي شود. اين گاز در جاهايي كه براي دفع فضولات انساني حفر شده بوجود مي آيد.

2-   هيدروژن سولفوره: این گازها در اثر سوختن ناقص موادی مانند مو و پشم و گوشت و موادی که دارای گوگرد می باشند بوجود می آید . بوی این گاز شبیه بوی تخم مرغ گندیده می باشد . مقدار خیلی کم این گاز را می توان با حس بویایی تشخیص داد در جاهایی که تدریجاً استشمام شود حس بویایی را فلج می کند .
1 % این گاز شدیداً خطرناک است و تا 2% این گاز را می توان تشخیص داد در جایی که مقدار گاز در چاه زیاد باشد تخلیه گاز باید با وسایل ضد جرقه انجام گیرد . اگر گاز در محیط سر بسته ای از داخل چاه نشت کند امکان مسمومیت وجود دارد . شخصی را که برای مدتی از این گاز تنفس کرده باید به هوای آزاد انتقال داد و در صورت عدم تنفس اقدام به دادن تنفس مصنوعی و اکسیژن نموده و مصدوم را به بیمارستان منتقل نمود . چاهايي كه گوگرد و يا آب گوگرد دارد قابليت انفجار آن شديد مي باشد و تنفس آن باعث تحريك شديد دستگاه تنفسي شده و تنفس را سريع مي كند و گاز بيشتر تنفس مي شود كه بسيار سمي است و باعث مرگ مي گردد. اين گاز از تجزيه و تخمير مواد شيميايي بوجود مي آيد .

3-   CH4  يا گاز متان : اين گاز نيز بي بو و بي رنگ است و قابليت انفجار شديد دارد و باعث كمبود اكسيژن در محيط   مي شود. اين گاز حاصل تجزيه و تخمير در اثر فعل و انفعالات ميكرو ارگانيزم هاي موجود در محيط زيست مقدار کمی از آن در آب حل می شود .
مخلوط این گاز با هوا و اکسیژن و با گاز کلر قابل انفجار است ، سمی است و استنشاق آن به مدت طولانی جای اکسیژن را در دستگاه تنفسی اشغال و تولید خفگی می نماید . باید مصدوم به هوای آزاد منتقل کرد و در صورت لزوم اقدام به تنفس مصنوعی نمود . 
4-   گاز كربنيك : گازی بی بو، بی رنگ، غیر قابل اشتعال سنگینتر از هوا و محلول در آب است ، این گاز می تواند سرعت و حجم تنفس را 50% بالا ببرد وجود 3% آن سرعت و حجم تنفس را 2 برابر می نماید و مقدار 10% آن کمتر از چند دقیقه تولید مرگ می نماید عمده ترین خطر این گاز بالا بردن سرعت تنفس است .
 

5-   گاز منوكسيد كربن : گازي بي بو و بي رنگ و بي طعم است كه در اثر سوختن ناقص مواد حاصل مي شود كه هموگلوبين خون 200 بار ميل تركيبي بيشتري نسبت به اكسيژن با اين گاز دارد و در صورت تشخيص جايگزين اكسيژن در بدن شده و موجب مرگ بدون درد انسانها مي گردد.

 

چه عواملي باعث گاز دار شدن يك چاه مي شود؟

     

1- حرارت و رطوبت قبلي چاه  2- فاسد شدن اجساد حيوانات  3- سوزاندن چوب در ابتداي چاه و سقوط زغال باقيمانده به انتهاي چاه  4- بعضي از چاه ها داراي خاكي مي باشند كه توليد (دم) يا گاز سمي مي كند.  5- چاههاي فاضلاب به طور قطع داراي گاز سمي سولفور ئيدروژن و آمونياك مي باشند.

 

 

چگونگي شناسايي چاههايي كه داراي گاز مي باشند:

1- مطمئن ترين وسيله براي چاه هايي كه از گاز دار بودن آن اطمينان نداريم استفاده از دستگاه گاز سنج مي باشد.

2- روشن كردن چراغ بادي (فانوس) و فرستادن آن به عمق چاه كه در صورت گاز دار بودن چراغ خاموش مي شود. البته اين روش 100% نيست.

3- در صورت استفاده از نور منعكس شده خورشيد توسط آينه، نور به محدوده اي يا انتها شبيه به لكه ابر برخورد كرده و عبور نمي كند.

4- چاه داراي بوي زننده اي مانند سير يا گوگرد مي باشد.

5- با توجه به اينكه بعضي از چاه ها در وسط چاه داراي يك محدوده گاز دار مي باشد زنده بودن مصدوم در انتهاي چاه دليل محكمي براي سالم بودن هواي چاه نمي تواند باشد.

6- در مواقعي كه چاه در گلوگاه داراي گاز مي باشد و امدادگري بدون ماسك داخل شده به محض تغيير حالت مي بايست سريعاً او را از چاه بالا كشيده و با وسايل ايمني از جمله ماسك مجهز نمود.

7- بياد داشته باشيد كه براي يك عمليات مطمئن رعايت كليه نكات ايمني ضروري است.

 

کمبود اکسیژن :
در بعضی از چاه ها ممکن است گازهای مسموم کننده وجود نداشته باشد اما بخارات ( دم ) و گازهای بی اثر جایگزین اکسیژن شده و درصد آن را پایین می آورد و شخص را دچار خفگی کامل یا ناقص می کند .

نکته جوشگاری - لوله ها

انواع لوله
نكاتي كه در جوشكاري بايستي مورد توجه قرار گيرد :
۱- محل جوشكاري بايستي بدون رطوبت و خشك بوده و از تهويه مناسبي نيز برخوردار باشد . 
۲- در موقع تميز كردن درز جوش و زدودن سرباره ها حتماً از عينك محافظ استفاده نمائيد . 
۳- كابل جوشكاري انبر و اتصالات آنها بايستي كاملاً سالم بوده و عاري از هر نوعت عيب باشد

. 
۴- دستگاه هاي جوشكاري را فقط زماني جابجا كنيد كه برق آنها از شبكه قطع شده باشد . 
۵- هرگز به قسمت هاي عايق نشده انبر الكترود گير ، انبر اتصال و كابلهاي جوشكاري دست نزنيد . 
۶- قبل از شروع به جوشكاري اطراف محيط كار خود را از مواد آتش زا و همچنين افراد غير مسئول دور كنيد .

فصل پنجم :
لوله و اتصالات

انواع لوله :
لوله ها را مي توان به انواع مختلف از نظر جنس ، كاربرد و نحوه اتصالات دسته بندي نمود .
لوله هايي كه در سيستم آبرساني و فاضلاب مورد استفاده قرار مي گيرد به شرح ذيل مي باشد .
* لوله هاي گالوانيزه :
لوله هاي گالوانيزه خود به دو دسته تقسيم مي شوند : لوله هاي فولادي گالوانيزه و لوله هاي آهني گالوانيزه اين دو نوع در بازار به لوله هاي آهني سفيد معروفند و عموماً بين اين دو فرقي گذاشته نمي شود ،در صورتيكه لوله هاي فولادي گالوانيزه در مقايسه با نوع آهني آن سبك تر و براق تر هستند .

۱- لوله هاي فولادي گالوانيزه :
اين نوع لوله ها گاهي براي تخليه فاضلاب لوازم بهداشتي كوچك به كار برده مي شود ولي مورد استفاده اصلي آنها براي تهويه است . جنس اين لوله ها از فولاد نرمي است كه در ساختن آن ورقه فولاد را با فشار داخل قالب عبور داده درز آن را جوش مي دهند و سپس آنها را جهت افزايش مقاومت در برابر اسيدها و زنگ زدگيها در يك وان آبكاري روي اندود (گالوانيزه) مي كنند . اين نوع لوله ها نسبت به نوع آهني در برابر اسيدها مقاومت كمتري دارند و كليه اسيدهايي كه براي چدن مضر مي باشند فولاد گالوانيزه را هم خراب مي كنند .

۲- لوله هاي آهني گالوانيزه :
جنس اين لوله ها از آهن سفيد نورد شده است كه درز آن توسط دستگاه هاي درز جوش بهم جوش داده مي شود و سپس لوله را در فلز روي مذاب فرو مي برند . به همين علت آنها را لوله هاي با درز نيز مي گويند . اين نوع لوله ها از رنگ تيره و خاكستريشان شناخته مي شوند .و عموماً به دو صورت سبك و متوسط توليد مي شوند . 
كليه لوله هاي فولادي و آهني گالوانيزه در شاخه هاي ۶ متري و دو سر دنده با قططر اينچ تا ۸ اينچ توليد مي گردند . قر اين لوله ها معمولاً‌قطر اسمي است كه بزرگتر از قطر داخلي و كوچكتر از قطر خارجي است . 
همچنين در بازار اين لوله ها را بر اساس نمره مي شناسند . لوله هاي گالوانيزه نيز به وسيله دنده پيچي به يكديگر وصل و توسط مواد مناسب آب بندي مي شوند .

 

نكته : از اتصال اين لوله ها به روش جوشكاري بايد پرهيز نمود زيرا بر اثر حرارت ناشي از جوشكاري و سوختن روكش گالوانيزه (آلياژ روي) دود غليظ و سفيدي توليد مي شود كه محيط كار را آلوده مي نمايد و تنفس آن ايجاد مسموميت كرده و موجب آسيب ديدن دستگاه تنفسي مي شود .

مشخصات لوله هاي گالوانيزه

نمره لوله قطر اسمي
(in) قطر خارجي برحسب ميليمتر ضخامت برحسب ميلي متر وزن لوله ۶ متري بر حسب كيلوگرم
حداكثر حداقل 

مطلب علمی

در مورد گوشی‌های موبایل

ده نکته جالب در مورد گوشی‌های موبایل

در این پست ده نکته جالب در مورد گوشی‌های موبایل را با هم مرور می‌کنیم، اگر دنبال‌کننده مطالب «یک پزشک» بوده باشید، شاید قبلا بعضی از آنها را خوانده باشید، اما بعضی از این نکات را قبلا جایی نخوانده بودم و برای من تازگی داشتند.

۱- نخستین گوشی موبایل: نخستین تماس تلفنی با گوشی موبایل در سال ۱۹۷۳، توسط کارمند شرکت موتورلا، مارتین کوپر، صورت گرفت، وی در آن تماس تلفنی، از یکی از خیابان‌های نیویورک با رقیب‌اش -جوئل انگل- از شرکت AT&T تماس گرفت. در آن زمان موتورلا شرکت کوچکی بود، اما AT&T یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های دنیا به شمار می‌آمد. او در این تماس حسابی دل رقیب‌اش را سوزاند و به او گفت که دارد که با گوشی موبایل واقعی قابل حمل با او صحبت می‌کند و به این ترتیب به او فهماند که نخستین گوشی موبایل را ساخته است. در آن سوی خط، جوئل، لحظه‌ای سکوت اختیار کرد، احتمالا در آن لحظه،‌ او داشت دندانش‌هایش را از شدت حسادت و عصبانیت بر هم فشار می‌داد!

 

---

آن گوشی موبایل، یک نمونه اولیه از مدل DynaTAC موتورلا بود که یک دهه بعد، به صورت تجاری وارد بازار شد و مبدل به نخستین گوشی موبایل تجاری شد. در سال ۱۹۸۴، این گوشی موبایل نزدیک به چهار هزار دلار قیمت داشت که با در نظر گرفتن تورم این سال‌ها، این مبلغ معادل ۹ هزار دلار این روزها می‌شود! این گوشی در آن زمان، نمادی از فناوری بود و در فیلم‌ها به رخ کشیده می‌شد.

توصیه می‌کنم این مطلب را در این مورد حتما بخوانید: داستان اختراع نخستین گوشی موبایل و نخستین تماس تلفنی موبایلی

در انگلستان، نخستین تماس با گوشی موبایل، در سال ۱۹۸۵ صورت گرفت.

۲- نخستین گوشی موبایل هوشمند: نخستین گوشی موبایل هوشمند، سیمون Simon  نام داشت و در جریان همایش جهانی در مورد وسایل بی‌سیم که در سال ۱۹۹۳ در فلوریدا برگزاری شده، به نمایش گذاشته شد. این گوشی را شرکت BellSouth Cellular ساخته بود و بیشتر از ۴۰۰ گرم وزن داشت. این گوشی، کارایی یک PDA را هم داشت و یک صفحه نمایش LCD لمسی اولیه داشت.

در آن زمان خیلی هیجان‌انگیز بود که یک گوشی علاوه بر امکان برقرار گرفتن تماس تلفنی بتواند، یک پیچر، یک تقویم و ابزار چک کردن ایمیل و سامان‌دهنده قرارهای روزانه، دفتر نشانی یا ماشین حساب هم باشد. قیمت این گوشی ۸۹۹ دلار بود. از این وسیله، تنها دو هزار دستگاه ساخته شد.

۳- فلسفه ۱۶۰ کاراکتری بودن پیامک‌ها: شخصی که بیش از همه در راه افتادن SMS یا پیامک نقش داشت، مردی آلمانی به نمفریدهلم هیلبرند بود. او که برای گروه GSM کار می‌کرد، ایده ارسال پیام‌های متنی ۱۲۸ بایتی به وسیله شبکه تلفن همراه را داشت.

گرچه محدودیت پیام‌های متنی ارسالی، قابل درک است، اما ممکن است این سؤال برایتان پیش آمده باشد که چرا ۱۶۰ کاراکتر؟ چرا ۱۴۰ یا ۲۰۰ کارکتر طول استاندارد پیامک‌ها در نظر گرفته نشد؟

گفته می‌شود که در سال ۱۹۸۵، هیلبرند، برای اینکه دریابد عملا در قالب چند کاراکتر می‌شود به صورت کوتاه یک مفهوم را منتقل کرد، دست به یک آزمایش زد و با ماشین تحریر خود، یاددداشت‌های فرضی را در قالب حروف و اعداد، علایم نقطه‌گذاری و فاصله‌گذاری‌ها، نوشت و دریافت که در بیشتر اوقات پیام‌های کوتاه، زیر ۱۶۰ کاراکتر هستند. به علاوه او فهمید که مطالب نوشته در پشت کارت‌پستال‌ها و یا تلگراف‌ها غالبا زیر ۱۵۰ کاراکتر طول دارند. به همین علت زمانی که گروه GSM ‌در سال ۱۹۸۵، استاندارد SMS را تهیه می‌کرد، همین ۱۶۰ کاراکتر را مبنا گرفت و بعدها همه گوشی‌های موبایل و خدمات‌دهندگان شبکه‌های موبایل همیت استاندارد را پذیرفتند.

گرچه این روزها می‌شود، پیامک‌های بیشتر از ۱۶۰ کاراکتر را هم ارسال کرد (البته نه با هزینه یک پیامک!)، اما میراث آقای هیلبرند، در توییتر، تجلی دیگری یافته است. در توییتر هم کاربر نمی‌تواند بیش از ۱۴۰ کاراکتر بنویسد. ۲۰ کارکتر هم که برای نام کاربری او در توییتر در نظر گرفته می‌شود.

۴- تماس‌های تلفنی ناخواسته با ۹۱۱: بسیاری از گوشی‌های موبایل قدیمی طوری ساخته شده بودند که اگر کسی شماره ۹ را می‌گرفت و رها نمی‌کرد یا اگر دو شماره را با هم فشار می‌داد، گوشی به صورت خودکار به ۹۱۱ زنگ می‌زد، این ویژگی را در آن زمان برای سهولت تماس‌های اورژانسی، ایجاد کرده بودند.

اما با وجود اینکه صفحه کلید گوشی‌ها را می‌شود به راحتی قفل کرد، همین ویژگی باعث شده است، که روزانه تماس‌های ناخواسته بسیاری با ۹۱۱ در امریکا و انگلستان صورت بگیرد. طوری که در بعضی از مناطق آمریکا، ۷۰ درصد تماس‌های گرفته شده با ۹۱۱ ناخواسته هستند و ناشی از فشرده شدن اتفاقی دکمه‌های موبایل‌ها در جیب کنار یا پشت مردم هستند!

اما جالب است بدانید که همین مسئله باعث شده است که در مواردی دزدان و خلاف‌کارها به چنگ پلیس بیفتند، مثلا پیش آمده که در جریان جنب و جوش راهزن‌ها در حین دزدیدن خودرو، گوشی یکی از آنها به صورت ناخواسته با ۹۱۱ تماس گرفته باشد و باعث گرفتار شدن آنها شود.

 

کوه یخ

کوه یخی مصنوعی

در نواحی شمالی هند منطقه ای کوهستانی به اسم لاداخ هست که ساکنان آن از راه کشاورزی زندگی می کنند اما چند سالی است که این منطقه با تغییرات آب و هوایی با مشکلات جدی کمبود آب روبرو شده است. یکی از اهالی همین منطقه دست به ابتکار جالبی زد، او با درست کردن دو کوه یخی مصنوعی مشکلات آب این منطقه را کاملا حل و زمین های کشاورزی را سیراب کرد. اگر می خواهید با این اختراع جالب آشنا شوید، در ادامه الی گشت را همراهی کنید.

مطالب مرتبط:
هیمالیا، بلندترین منطقه کوهستانی دنیا
نپال، سرزمین هیمالیا

در ارتفاعات هیمالیا در نواحی شمالی هند در روستایی دورافتاده در نزدیکی روستای فیانگ دو مخروط یخی بزرگ به چشم می خورد. این مخروط های یخی زمستان سال گذشته درست شدند و برای ساخته شدن آن ها آب از یخچال های طبیعی به سمت نواحی کوهستانی برده شد تا در شب های سرد زمستان کاملا یخ بزنند. در سراسر بهار خورشید این یخ ها را به آرامی ذوب می کند و جریانی از آب برای روستاییان به وجود می آید تا زمین های جو، سیب و دیگر محصولات کشاورزی شان را آب دهند. به خاطر شکل ظاهری خاص این مخروط های یخی به آن ها «آیس استوپاس» گفته می شود. اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود قرار است که ۵۰ کوه یخی دیگر هم درست شود تا ده ها میلیون لیتر آب برای آبیاری زمین های کشاورزی ایجاد شود.

تغییرات آب و هوایی در منطقه لادوخ هند یخچال های یخی را کوچک تر و بارش باران و دما را غیر قابل پیش بینی کرده است. برای آبیاری زمین های کشاورزی احتیاج به آب فراوان هست اما آب حاصل از ذوب شدن یخچال های طبیعی تا اواخر بهار و تابستان طول می کشد تا به این زمین ها برسد برای همین لازم بود تا کسی دست به کار شود و راهی پیدا کند تا این آب ها زودتر به دست کشاورزان برسد.

منطقه ی لاداخ در ایالت جامو و کشمیر هند بیابانی سرد است و از آن جایی که در قسمت های بدون باد رشته کوه هیمالیا قرار گرفته بادهای موسمی راهی به این منطقه ندارند و در نتیجه آب و هوای خشک و بدون باران از مشخصه ی اصلی این منطقه است. مهمترین منبع آب این منطقه برف هایی است که در زمستان بر روی کوه ها می نشینند و در تابستان به شکل جویبارهایی به پایین کوه می آیند و روستاهای اطراف کوه را سیراب می کنند. اما در دو ماه فروردین و اردیبهشت یعنی درست همان زمانی که کشاورزان محصولات تازه می کارند خبری از این جریانات آب نیست. در اواخر خرداد که دمای هوا ناگهان بالا می رود یخچال های طبیعی و برف کوه ها سریعا ذوبمی شوند و آنقدر آب زیادی به راه می افتد که گاهی حتی منجر به سیل هم می شود.

در فصل پاییز همه ی فعالیت های کشاورزی متوقف می شود اما هنوز هم جریان کوچکی از آب جریان دارد که بدون هیچ استفاده ای به داخل رودخانه ایندوس (Indus) سرازیر می شود و از بین می رود. در سال ۲۰۱۴ یکی از اهالی شهر به اسم «وانگچوک» که مهندس کار آفرینی بود برای حل این مشکل راه حل جالبی ارائه کرد. او خیال داشت همه ی آب هایی که در فصل های پاییز و زمستان جریان دارند را جمع آوری و آن ها را در کوه  یخی مصنوعی و بزرگی ذخیره کند تا این کوه ها در فصل بهار آب شوند و در اوج نیاز کشاورزان به آب مشکل بی آبی را حل کنند.

«وانگچوک»  که می دانست کمبود آب چقدر زندگی مردم زادگاهش را تهدید می کند سعی کرد هر طوری شده برای این مشکل به راه حل برسد و دیگر به چشم مشکلی غیر قابل حل به آن نگاه نکند. این ایده زمانی به ذهن او رسید که در یک روز گرم اردیبهشت تکه ای یخ را در زیر یک پل دید او فهمید که این تابش مستقیم خورشید است که یخ ها را آب می کند نه دمای بالا. راه حل «وانگچوک» ساده و زیرکانه است و نیاز به هیچ پمپ و یا نیرویی ندارد. یک لوله ی زیر زمینی آب را از ارتفاع حدودا ۶۰ متری به ارتفاعات پایین تر منتقل می کند. در اینجا آب با فشار جاذبه در هوای سرد زمستان پخش می شود. آب قبل از رسیدن به زمین دائما یخ می زند و کم کم یک مخروط یخی بزرگ را شکل می دهد که حدود ۳۰ تا ۵۰ متر ارتفاع دارد. این دو کوه یخی مصنوعی به شکل مخروط ساخته می شوند چون این شکل ظاهری یک مزیت بزرگ دارد: مساحت کم سطح در مقایسه با حجم زیاد باعث می شود که یخ کمی در معرض تابش مستقیم آفتاب قرار بگیرد و ذوب شدن کل این مخروط به تاخیر بیفتد.

«وانگچوک» برای امتحان این کوه های یخی یک کوه آزمایشی به ارتفاع ۶ متر ساخت که شامل ۱۵۰ هزار لیتر آب بود. این کوه سراسر بهار سالم بود و حتی اواخر اردیبهشت که دمای هوا به بالای ۲۰ درجه سانتی گراد می رسد هم هم همچنان سالم ماند. کوه یخی مصنوعی دیگری که در نزدیکی جنگل ساخته شده بود تا ماه خرداد ذوب نشد. «وانگچوک»  قبلا هم پروژه های خلاقانه ای داشته و موفق شده ساختمان هایی با انرژی خورشیدی و همینطور کوره های آشپزی بهینه درست کند و به خاطر این اقدامات مهمش در سال ۲۰۱۶ برنده ی جایزه ی رولکس شد.

این دو کوه یخی ۲۴ متر ارتفاع دارند و آب کافی برای آبیاری ۱۰ هکتار زمین در ماه های خشک را فراهم می کنند. پول این پروژه از طریق مردم محلی جمع آوری شد و مقدار آن آنقدر زیاد است که حتی می توان کوه های یخی بیشتری را هم با آن ها ساخت. ایده ی جذاب و خلاقانه ی ساخت کوه های یخی مصنوعی با استفاده از لوله، جاذبه و دمای پایین شب های زمستان می تواند چشم اندازهای خشک بیابان هیمالیا را به جایی سرسبز تبدیل کند. مشکل آب این منطقه  آنقدر جدی بود که در آینده امکان نداشت کسی بتواند در اینجا کشاورزی کند اما با این اختراع جدید همه امیدوارند تا در سال های بعد کسی به خاطر تغییرات محیطی و آب و هوایی مهاجرت نکند.

تاریخچه فاضلاب

 تاریخچه:

برخلاف فن های آب رسانی شهری و جمع آوری فاضلاب که تاریخچه نسبتا طولانی و چند هزار ساله دارند، پالایش و تصفیه فاضلاب بصورت امروزی خود ، دارای سابقه تاریخی کوتاهی می باشد. تنها در نوشته های تاریخی از گفته ها و فرمان هائی که در پرهیز از آلوده سازی منابع طبیعی آب و به ویژه رودخانه ها یاد شده است ،‌نتیجه گیری می شود که نیاکان ما بجز آگاهی از بدی های آلوده نمودن منابع طبیعی آب، از برخی روش های تصفیه ‌طبیعی نیز بطور تجربی و محدود آگاهی داشته اند .

نخست از حدود یکصد سال پیش که رابطه میان اثر باکتری ها و میکروب های بیماری زا در واگیری و شیوع بیماری ها آشکار گشت ، انسان به فکر پاکسازی آب های آلوده افتاد. به عبارت دیگر فن تصفیه آب و فاضلاب در روند امروزی خود بیشتر در اثر پیشرفت علم زیست شناسی و پزشکی بوجود آمده است . پرداختن و توجه به این فن از آن جا آغاز گشت که بتدریج برای جلوگیری از آلوده شدن منابع طبیعی آب به ویژه رودخانه ها، ‌ورود فاضلاب به این منابع ممنوع اعلام گردید. این جلوگیری ها نیاز به تصفیه فاضلاب و تکامل روش های آن را ایجاب نمود . با گذشت زمان و به ویژه پس از جنگ جهانی دوم ، در نتیجه توسعه شهرها و صنایع ، خطر آلودگی محیط زیست و در نتیجه نیاز به تصفیه فاضلاب با شدت بی سابقه ای افزایش یافت و همزمان با آن روش های بسیاری برای تصفیه فاضلاب بررسی ، پیشنهاد و بکار گرفته شد .

در تکامل فن تصفیه فاضلاب از نظر زمانی، روش های طبیعی تصفیه جزو قدیمی ترین روشهائی هستند که برای تصفیه به کارگرفته شده اند . به ویژه استفاده از فاضلاب برای آبیاری در کشاورزی به علت خاصیت کودی آن از یکصد سال پیش تا کنون در کشور های اروپائی مستداول بوده است . از دهها سال پیش تا کنون دریاچه های تثبیت و تصفیه فاضلاب در کشورهای اروپائی مورد استفاده قرار گرفته اند.

۲- تصفیه فاضلاب در ایران :

در ایران از زمان های بسیار دوری لجن بدست آمده از چاه های جذب کننده فاضلاب به عنوان کود کشاورزی به کار گرفته شده است . ولی در تمام این روش ها بیشتر تکیه بر بازیابی از مواد کودی فاضلاب بوده است و نه تصفیه آن در ایران امروز تصفیه خانه ها ی فاضلاب بصورت پیشرفته خود سابقه تاریخی طولانی ندارند و محدودند به چند تصفیه خانه محلی در نواحی شمال تهران که قدیمی ترین آن ها تصفیهخانه صاحبقرانیه می باشد که در سال ۱۳۴۰ شروع به کار کرده است .

آب مصرف شده ای که کیفیت خود را برای بهترین مصرف از دست می دهد فاضـلاب نامیده می شود و بنا به دلایل ذیل نیاز به تصفیه دارد:

• تامین شرایط بهداشتی برای زندگی مردم
• پاک نگهداشتن محیط زیست
• بازیابی فاضلاب

1. تامین شرایط بهداشتی برای زندگی مردم: درفاضلاب احتمال وجود پاتوژنهای گوناگونی وجود دارد که بیماری زا هستند و ورود آنها به محیط زیست موجب آلوده شدن این منابع به میکروبهای بیماریزا است و در اثر تماس انسان با این منابع آلوده شده ،خطر شیوع بیماری به وجود می آید.
2. پاک نگهداری محیط زیست : ورود فاضلابهای تصفیه نشده به محیط زیست بجز خطر بر بهداشت عمومی نتایج دیگری از قبیل ایجاد بوی ناخوشایند ،تولید حشرات دارد.
3. بازیابی فاضلاب: با رعایت استاندارد محیط زیست کشور در مورد پساب خروجی از تصفیه خانه می توان این پساب را در مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز بکار گرفت.

۳-  طرح تصفیه‌ فاضلاب بهداشتی:

آب بکار رفته در مصارف خانگی و صنعتی پس از استعمال با گستره ای از آلودگی ها همراه بوده و یک محیط ناقل برای انتقال مواد دفعی محسوب می گردد . آگاهی از اهمیت رعایت استاندارد در تصفیه آب لزوم به کار بردن قوانین سخت گیرانه را توجیه  می نماید. متاسفانه صنایع غذایی نقش بزرگی در بروز آلودگی محیط زیست،‌ مخصوصاً با مواد آلی دارند. معمولاً آلودگی های آلی یک سوم به صورت محلول ، یک سوم به صورت کلوئیدی و یک سوم به صورت تعلیقی در آب حضور دارند، در حالی که بیشتر مواد غیر آلی به صورت محلول می باشند .

تاثیرات زیست محیطی فرایند انتخابی:

آب مصرف شده ای که کیفیت خود را برای بهترین مصرف از دست می دهد فاضـلاب نامیده می شود  و بنا به دلایل ذیل نیاز به تصفیه دارد:

• تامین شرایط بهداشتی برای افراد و سایر مجتمع های مجاور آن.
• پاک نگهداشتن محیط مجتمع و جلوگیری از آلودگی آبهای زیر رمینی منطقه.
• بازیابی فاضلاب و استفاده مجدد از آن به عنوان مصارف کشاورزی.

۴- تامین شرایط بهداشتی برای ساکنین و واحد های مجاور :

درفاضلاب صنعتی و بهداشتی پاتوژنهای گوناگونی وجود دارد که بیماری زا هستند و ورود آنها به محیط زیست موجب آلوده شدن این منابع به میکروبهای بیماریزا است و در اثر تماس انسان با این منابع آلوده شده، خطر شیوع بیماری به وجود می آید.

۵- پاک نگهداری محیط زیست :

ورود فاضلابهای تصفیه نشده به محیط زیست بجز خطر بر بهداشت عمومی نتایج دیگری از قبیل ایجاد بوی ناخوشایند ،تولید حشرات دارد.

بازیابی فاضلاب:

با رعایت استاندارد های سازمان محیط زیست درمورد پساب خروجی از تصفیه خانه بهداشتی  می توان این پساب را برای مصارف کشاورزی نیز هدایت نمود.

هدف و دامنه کار

۱- هدف:

در تصفیه فاضلاب هدفهای زیر مدنظر می باشند :

الف- تامین شرایط بهداشتی برای زندگی مردم

ب-پاک نگهداری محیط زیست

ج – بازیابی فاضلاب

د: تولید کود طبیعی

ه- تولید انرژی

۲- دامنه کار:

ساخت تصفیه خانه فاضلاب بهداشتی به صورت تصفیه کامل با توجه به اهمیت و شرایط جغرافیایی منطقه با کاربرد تکنولوژی های متداول تصفیه فاضلاب مورد بررسی و پیشنهاد می باشد. از مزایای این روش بهره برداری راحت و ساده و کارآرایی و راندمان بالای آن می باشد.

درباره آب

۱۰ حقیقت جالب در مورد آب

  همانطور که همگی می دانیم یک ملکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن ساخته شده است و فراوانترین ماده مرکب موجود در کره زمین می باشد. آب بیش از ۷۰ درصد از سطح کره زمین را پوشانده است و همچنین ۷۰ درصد از بدن انسان نیز از آب تشکیل شده است. خوب در این مطلب قصد داریم تا شما را با ۱۰ مورد از حقایق این مایع حیات بخش آشنا کنیم پس با دنوج همراه باشید.

1. روز جهانی آب ۲ فروردین (۲۲ مارچ) هر سال است
2. آب حدود ۷۰ درصد از سطح کره زمین را فرا گرفته است.
3. تنها یک درصد از آب موجود در کره زمین قابل نوشیدن است.
4. هر ساله بیش از ۳/۴ میلیون مرگ و میر در اثر آب, بهداشت و عوامل مرتبط با بهداشت اتفاق می افتد و تقریبا ۹۹% از همه مرگ میرها در کشور های در حال توسعه اتفاق می افتد.
5. بیش از ۱/۵ میلیارد نفر در کره زمین به اب تمیز و سالم دسترسی ندارند
6. یک زن در آسیا و آفریقا حدودا باید ۶ کیلومتر را (۳.۷ مایل) برای دسترسی به آب طی کند.
7. بیش از ۱۴۸۲۰ لیتر (۳۹,۰۰۰ گالن) آب برای تولید یک ماشین جدید از جمله تایر آن مصرف می شود.
8. مردان یا زنان بدون غذا می توانند تا یک ماه زندگی کنند اما یک انسان بیش از ۵ الی ۷ روز نمی تواند بدون آب زنده بماند.
9. ۷۵% یک درخت از آب تشکیل شده است.
10. کشور هند حدود ۳ تریلیون لیتر آب از باران بدست می آورد. این یک منبع بزرگ و شاید بزرگترین منبع آبی در جهان باشد. با این حال ۹۰ درصد از این بارش در بین ماه های تیر و مهر (ژوئیه و اکتبر) می بارد که کشور هند تنها از ۱۰% آن می تواند استفاده کند.

فاضلاب و فضولات دامی

 

دفع فاضلاب حاصل از شستشو

فاضلاب ناشی از شستشو ، بخشی از فاضلاب خانگی است که مواد مدفوعی و یا فاضلاب مستراح در آن وجود ندارد. فاضلاب ناشی از شستشو ، حاوی تعدادی عوامل بیماری زا است که تماس مستقیم یا غیرمستقیم آن با انسان ممکن است ایجاد بیماری نماید. این فاضلاب را باید به وسیلۀ چاهک های جذبی و یا اینکه توسط شبکۀ جمع آوری فاضلاب دفع نمود. در روستاها یا مناطقی که آب زیرزمینی بالا است و یا منطقه سنگلاخی و صخره ای است ، توسط کانالهایی با شیب مناسب، فاضلاب منازل را جمع آوری و به داخل سپتیک تانک هدایت می کنند. برای انجام این کار جلب مشارکت و همکاری مردم ضرورت دارد.

دفع صحیح مدفوع و فاضلاب

دفع فاضلاب در ایران قدیم اکثراً به صورت ابتدایی و نامطلوب صورت می گرفته است. برحسب شرایط محلی، فاضلاب خانگی در چاه ها یا محفظه های روباز مجاور توالت ها جمع آوری و پس از تخلیه آن را مستقیماً در مزارع کشاورزی به عنوان کود مورد استفاده قرار می دادند این نحوۀ دفع و نیز مجاورت چاههای دفع فاضلاب با چاههای آب آشامیدنی عامل اصلی اشاعۀ بیماریهای عفونی و انگلی و اپیدمی های وسیع بوده است.

در حال حاضر تنها تغییر و تحولی که در این زمینه به عمل آمده استفاده از گندگاه ( مخزن گنداب یا سپتیک تانک ) است. تجزیه میکروبها در مخازن مزبور تا اندازه ای در کاهش آلودگی مؤثر است، لکن استفاده مستقیم از پس آب مخزن گنداب در مزارع کشاورزی که در پاره ای از نقاط مرسوم است، مجاز نیست.

در این فصل می خواهیم با نحوه صحیح دفع مدفوع و فاضلاب و نیز مشخصات یک مستراح بهداشتی در روستا آشنا شویم.

 

اثرات دفع نا صحیح مدفوع

در هر جامعه ای دفع نا صحیح مدفوع از مهمترین علل شیوع بیماریها محسوب می شود؛ چرا که موجب آلودگی خاک ، منابع آب ، هوا و مواد غذایی شده و محیط مناسبی برای تخم گذاری ، پرورش ، تغذیه و انتقال آلودگی توسط حشرات به خصوص مگس فراهم می کند.

شیوع بیماریهای روده ای مثل انواع اسهال ها ، حصبه ، وبا و آلودگی هایی مانند انگل های روده ای ناشی از دفع ناصحیح مدفوع و آلوده شدن آب های آشامیدنی است.

انتقال این آلودگی ها نیز می تواند توسط حشراتی مانند مگس و سوسک انجام گیرد.

در مدفوع شخص بیمار یا به ظاهر سالم ، میکروبها و تخم انگل هایی وجود دارند که همراه با مدفوع در محیط پراکنده می شوند و در نتیجه آب آشامیدنی و مواد غذایی را آلوده نموده و مردم با خوردن آنها بیمار می شوند.

مخاطرات بهداشتی ناشی از دفع ناصحیح مدفوع را می توان به صورت زیر خلاصه نمود :

·         شیوع بیماریهای عفونی و انگلی در جامعه

·         مرگ و میر ناشی از بیماریهای عفونی و انگلی در جامعه

·         کاهش نیروی کار و میزان تولید

·         زشت و نازیبا شدن محیط زندگی

 

مستراح بهداشتی

یکی از راههای مبارزه با بیماریهای انگلی و روده ای ، دفع صحیح مدفوع از طریق ساختن و استفاده از مستراح های بهداشتی است.

مستراح هایی که در مناطق روستایی مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از :

الف ) مستراح معمولی

ب ) مستراح گوده ای و کانالی

ج ) مستراح آبگیر

د ) مستراح آبی

ه ) مستراح کودی

و ) مستراح معمولی اصلاح شده تهویه ای

برخی از انواع این مستراح ها که بیشتر معمول است توضیح داده می شود :

الف ) مستراح معمولی بهداشتی :

نوعی از مستراح است که ضمن دارا بودن شرایط نسبتاً بهداشتی ، قابل احداث در روستاها بوده                               

و ساختن آن نیاز به هزینه زیادی ندارد. مستراح معمولی بهداشتی باید شرایط زیر را داشته باشد :                              

۱-    چاه

عمق چاه مستراح برای یک خانوار ۵ نفری بین ۲ تا ۵ متر باید باشد

منظور ازچاه محفظه ای است که مدفوع انسانی در آن ذخیره شود ؛ به نحوی که باکتریها و انگلها و

 عوامل زیان بخش محیط خارج و همچنین حشرات و سایر حیوانات به آن دسترسی پیدا نکنند.

چاه مستراح در منازل معمولاً به شکل استوانه ای حفر می شود. قطر دهانه چاه حدود ۹۰ سانتیمتر

در نظر گرفته می شود. چاه مستراح ممکن است با دهانه مربع و یا مستطیل به ابعاد ۱۲۰ تا ۹۰ سانتیمتر نیز حفر شود.

·         عمق چاه

عمق چاه مستراح برای یک خانوار متوسط ( ۵ نفره ) باید بین ۲ تا ۵ متر باشد.  در زمینهای سخت و غیرقابل نفوذ به علت جذب نشدن آب عمق چاه را می توان به ۸ تا ۱۰ متر افزایش داد. در زمینهایی که سطح آب زیرزمینی بالاست می توان از توات هایی با مخزن آبی استفاده نمود.

·         محل چاه

چاه مستراح باید پایین دست چاه آب آشامیدنی حفر شود.

با توجه به جنس، شیب زمین و نیز سطح آب زیرزمینی، مستراح و چاه آب آشامیدنی باید حدود ۷ تا ۱۵ متر و گاهی تا ۳۰ متر از یکدیگر فاصله داشته باشند. هر چه جنس زمین سست تر و قابل نفوذتر باشد این فاصله باید زیادتر انتخاب شود و برعکس در زمین های سفت و محکم فاصله کمتری را می توان انتخاب نمود.

 

·         کف چاه

       کف چاه مستراح در زمینهای یکنواخت غیرآهکی بایستی حداقل ۵/۱ تا ۳ متر بالاتر از سطح آب زیرزمینی قرار گرفته باشد. دیوار قسمت بالایی چاه باید طوقه چینی شده و قطر آن کمتر از قسمت های دیگر باشد و با مصالح بادوام پوشش داده شود.

·         نقل و انتقال

نقل و انتقال روی مدفوع تازه هرگز نبایستی انجام گیرد. بنابراین حفر دو حلقه چاه برای استفادۀ متناوب از آنها ضروری است تا در صورت پر شدن یک حلقه چاه، درب آن به مدت یک سال مسدود شده و از چاه دوم استفاده شود. محتویات چاه اول پس از یک سال تخلیه گردد، و یا برای این منظور مستراح با محل دفع دو انبار که به مستراح کودی معروف است احداث نمایند

۲-    نشیمنگاه مستراح

سطح نشیمن یا سنگ مستراح و اطراف آن باید از مصالح با دوام و غیرقابل نفوذ و قابل شستشو مانند بتون ، کاشی ، سفال ، سنگ چینی ، سرامیک ساخته شود. سنگ نشیمن باید بدون ترک و شکستگی و به رنگ روشن باشد. البته در صورتی که مشکل افزایش هزینه مطرح نباشد استفاده از سنگ چینی بادوام بهتر و شستشوی آن آسان تر است.

۳-    اتاقک مستراح

اتاقک مستراح باید دارای مشخصات زیر باشد :

§         کف اتاقک مستراح و دیوارهای داخلی آن ، باید حداقل تا یک متر قابل شستشو باشد. در مستراح هایی که دارای دستشویی هستند قابل شستشو بودن دیوار تا ارتفاع ۵/۱ متر ضرورت دارد.

§         پنجره ای به ابعاد حدود ۵۰ × ۴۰ سانتیمتر ( ۲۰ درصد سطح کف اتاقک ) به منظور تهویه و تأمین نور نصب شود. این پنجره باید در محل مناسبی به ارتفاع حداقل ۱۶۰ سانتیمتر از کف دیوار قرار گرفته و مجهز به توری باشد.

§         درب مستراح از هر نوعی که باشد ( پارچۀ ضخیم ، حصیری با پوشش پارچه ای ، جاجیم ، گلیم ، چوب و ... ) برای جلوگیری از ورود مگس و حشرات ، باید بدون درز و شکا ف بوده و با نصب فنر خودبخود قابل بسته شدن باشد.

§         سقف اتاقک باید شیب دار باشد و آبریز پشت بام در جهت مخالف درب ورودی مستراح قرار داده شود.

§         کف اتاقک مستراح ضمن قابل شستشو بودن بایستی به طرف نشیمن شیب کافی داشته باشد و از سطح اطراف مستراح ۱۵ سانتیمتر ( یک پله ) بالاتر قرار گیرد.

§         ابعاد داخلی اتاقک عموماً یک متر در یک متر و حداکثر ۲۰/۱ × ۲۰/۱ متر کافی خواهد بود ؛ اما در صورت استفاده از دستشویی در داخل اتاقک ، ابعاد آن حدود ۵۰/۱ × ۲۰/۱ در نظر گرفته می شود. دیوارهای خارجی مستراح باید صاف ، بدون درز و شکاف و خوش نما باشد و حدود ۱۵ سانتیمتر با عرض ۱ متر از زمینهای اطراف بلندتر و با مصالح قابل شستشو پوشانیده شود و به طرف خارج شیب داشته باشد تا در مواقع بارندگی شدید آب داخل مستراح نشود.

حداقل ارتفاع داخلی مستراح ۲ متر و ارتفاع درب ورودی کمتر از ۸/۱ متر نباشد

§         فضای خالی اطراف اتاقک نباید به عنوان انباری ، مرغدانی و یا محل نگهداری اشیاء زائد مورد استفاده قرار گیرد.

§         نصب هواکش برای جلوگیری از انتسار بو و نیز نظافت دایمی داخل اتاقک و سنگ مستراح ضروری است.

باید توصیه کرد حتی الامکان در احداث و یا بهسازی مستراح ها از مصالح محلی متداول و مناسب استفاده شود.

۴-آب سالم

حتی الامکان داخل اتاقک مستراح دارای شیر آب سالم متصل به آب مصرفی منزل باشد و ترجیحاً بیرون یا داخل اتاقک مجهز به دستشویی گردد.در صورت نبودن شبکه لوله کشی آب استفاده از یک بشکۀشیردار داخل اتاقک مستراح ضرورت دارد.

۵-    شترگلو و (سیفون )

هنگام احداث مستراح بهداشتی لازم است از یک قطعه شترگلو به صورت لوله ای U شکل که از آب پر می شود و در زیر کاسۀ نشیمن قرار می گیرد، استفاده شود.

سیفون به وسیلۀ فشار آب سنگ توالت و ضمائم آن را شستشو داده و مواد زائد را به چاه فاضلاب هدایت می کند

حداقل شرایط قابل قبول یک مستراح معمولی در منازل روستایی

۱-     مستراح باید دارای دیوار، سقف و درب باشد.

۲-     مستراح باید داری کف قابل شستشو ( دارای شیب مناسب به طرف سره ) باشد.

۳-     دیوارهای داخلی مستراح از کف تا ارتفاع ۱۵ سانتیمتر قابل شستشو باشد.

۴-     جریان طبیعی هوا در اتاقک مستراح برقرار باشد. ( پنجره یا منفذ خروجی هوا داشته باشد )

۵-     مدفوع از طریق سره در چاه جاذب، سپتیک تانک ، مخزن آبی ، و یا لوله جمع آوری فاضلاب روستا تخلیه گردد ( باعث آلودگی محیط نشود و متعفن و بدنما نباشد )

۶-     در داخل مستراح و یا مجاورت آن آب جهت شستشو به مقدار لازم در دسترس باشد.

ب – مستراح گوده ای یا کانالی ( صحرایی )

احداث این مستراح برای افرادی که در حال حرکت هستند و یا برای مدت زمان طولانی در یک نقطه نمی توانند مسکن نمایند ( عشایر ) و همچنین در مواقع بروز حوادث و بلایا توصیه می شود. برای این کار زمین را به عمق ۱ تا ۲ متر به صورت شیار حفر می کنند. خاک  حاصله را به اطراف می ریزند و برای حفاظ اطراف آن از چادر، گونی ، چوب حصیرو... استفاده می نمایند.

پس از هر بار دفع مدفوع توسط بیل روی آن خاک می ریزند تا از دسترس حشرات دور نگهداشته شود. هنگام ترک محل، شیار را با خاک کاملاً می پوشانند.

ج – مستراح متصل به سپتیک تانک یا مخزن ( مستراح آبگیر )

سپتیک تانک یک مخزن ته نشینی غیرقابل نفوذ است که فاضلاب از طریق یک لوله کوتاه به داخل آن ریخته می شود. سپتیک تانک یک روش دفع فاضلاب نیست بلکه فقط به جداسازی و تجزیه مواد جامد از فاضلاب کمک می کند. پسآب سپتیک تانک معمولاً به کمک چاه جاذب در زمین دفع می شود و لجن باقیمانده در مخزن هر چند وقت یکبار تخلیه می گردد.

سپتیک تانک ساده ترین نوع تصفیه خانه تک واحدی است که تصفیۀ فیزیکی و بیولوژیکی به کمک باکتری های بی هوازی به طور همزمان در آن انجام می گیرد و برای اجتماعاتی که ظرفیت تولید فاضلاب آنها حداکثر تا ۴۰۰ متر مکعب در شبانه روز باشد، مورد استفاده قرار می گیرد.

سپتیک تانک متشکل از یک انباره سرپوشیده ای است، که معمولاً با بتون ساخته و در زیر خاک مدفون می باشد. فاضلاب پس از ورود به انباره به علت کاهش سرعت جریان ، قسمتی از مواد معلق خود را به صورت ته نشینی از دست می دهد، و از سوی دیگر انباره خارج می شود.

مواد ته نشین شده به صورت لجن در کف انباره به کمک باکتری های بی هوازی هضم شده و ایجاد گاز می نمایند. مهمترین نتیجۀ فعل و انفعالات مزبور، کاهش قابل ملاحظۀ حدود ۸۰% حجم لجن است که تخلیۀ آن در فاصلۀ زمانی ۲ تا۴ سال یکبار انجام می شود.

د- مستراح آبی

مستراح آبی از یک مخزن آب، یک نشیمن و یک لوله آویز که از انتهای سوراخ نشیمن در آب مخزن فرو رفته تشکیل شده است. مدفوع از درون لولۀ مزبور به داخل آب هدایت می شود. لجن حاصله که در اثر فعل و انفعالات میکروب ها به یک چهارم حجم اولیه تقلیل یافته است در ته مخزن انباشته می شود و بایستی هر چند وقت یک بار تخلیه گردد. ضمناً از این گونه مستراح ها بیشتر در نقاطی که سطح آب زیرزمینی بالا است یا در مناطقی که طبقات زمین سنگی است می توان استفاده نمود. مستراح آبی معمولاً از قسمتهای مختلف به شرح زیر تشکیل شده است :

                                                                                                                                الف – مخزن : نقش مخزن در مستراح آبی این است  که مدفوع را از دسترس مگس دور نگهدارد و فعل و انفعالات آن را به صورت بی ضرر در آورد. شکل مخزن بسته به مصالح ساختمانی موجود می تواند مکعب و یا مکعب مستطیل باشد. گنجایش مخزن بستگی به تعداد نفرات استفاده کننده و فواصل تخلیه دارد.

گنجایش مخزن یک مستراح آبی برای یک خانوار متوسط و با   فواصل تخلیه شش سال و یا بیشتر، نباید کمتر از یک متر مکعب باشد. معمولاً ارتفاع آب در مخزن بایستی به ۱ تا ۵/۱ متر برسد.

 

ب – دفع پسآب مستراح های آبی به طرق زیر انجام می گیرد :

چاه جاذب – برای دفع پس آب حاصله از این گونه مستراح ها در صورت امکان می توان از چاههای جاذب استفاده نمود. برای این کار باید لوله ای را که معمولاً به فاصله ۳۰ الی ۴۰ سانتیمتر از سقف مخزن قرار دارد به چاه جاذبی که در نزدیکی مستراح حفر می گردد وصل نمود.

کنترل حشرات در مستراح

اغلب حشرات بر روی مدفوع تخم گذاری می کنند. لذا ساخت غیراصولی مستراح باعث تکثیر و ازدیاد حشرات ناقل عوامل بیماری زای مدفوعی می گردد.ریختن حشره کشها به درون چاه مستراح به منظور کشتن حشرات توصیه نمی شود، زیرا حشره کشها در مدت کوتاهی آنها را از بین می برند ولی به تدریج حشرات نسبت به این حشره کشها مقاوم شده و نسلهای جدید مقاومی به وجود می آورند.

یک راه حل جدید کنترل مگس در مستراح ها و چاهها ، استفاده از یک نوع مستراح معمولی بهداشتی تهویه دار است که به نام « مستراح زیمبابوه » معروف است. در این مستراح ها سنگ مستقیماً روی چاه قرار می گیرد. در گوشه ای از چاه ، لوله ای به قطر ۱۰ سانتیمتر تا یک متری بالای سقف نصب شده و روی آن توری قرار می دهند. این لوله ضمن تهویۀ چاه ، مگسها را به طرف نور، به سمت پشت بام هدایت و محبوس می کند.

چنانچه شرایط قابل قبول برای ساخت یک مستراح معمولی در نظر گرفته شود ، کنترل حشرات در مستراح مشکلی ایجاد نمی کند.

نگهداری و نظافت مستراح بهداشتی

پس از ساخت مستراح بهداشتی باید نحوۀ نگهداری و نظافت آن نیز به خانوارها آموزش داده شود. توجه به این مسئلۀ مهم ضمن اینکه باعث افزایش دوام ساختمان مستراح خواهد شد، از اشاعۀ بیماری و جلب حشرات نیز جلوگیری می کند.

در واقع اهمیت نگهداری یک مستراح بهداشتی کمتر ازساخت آن نیست ، چه بسا در بعضی مناطق روستایی با صرف هزینه هایی مستراح بهداشتی ساخته می شود اما در نگهداری و نظافت آن کوشش نمی شود. بنابراین پس از مدت کوتاهی سنگ و دیوارها و نمای آن فرسوده شده و بوی ناشی از عدم نظافت آن افراد را با مشکل مواجه می سازد.

لذا آموزش نحوۀ نگهداری و اهمیت نظافت و نیز گندزدایی مستراح به خانواده ها و انتقال آموزش از طریق آنان به کودکان بسیار ضروری است.

فاضلاب و فضولات دامی

 

دفع فاضلاب حاصل از شستشو

فاضلاب ناشی از شستشو ، بخشی از فاضلاب خانگی است که مواد مدفوعی و یا فاضلاب مستراح در آن وجود ندارد. فاضلاب ناشی از شستشو ، حاوی تعدادی عوامل بیماری زا است که تماس مستقیم یا غیرمستقیم آن با انسان ممکن است ایجاد بیماری نماید. این فاضلاب را باید به وسیلۀ چاهک های جذبی و یا اینکه توسط شبکۀ جمع آوری فاضلاب دفع نمود. در روستاها یا مناطقی که آب زیرزمینی بالا است و یا منطقه سنگلاخی و صخره ای است ، توسط کانالهایی با شیب مناسب، فاضلاب منازل را جمع آوری و به داخل سپتیک تانک هدایت می کنند. برای انجام این کار جلب مشارکت و همکاری مردم ضرورت دارد.

دفع صحیح مدفوع و فاضلاب

دفع فاضلاب در ایران قدیم اکثراً به صورت ابتدایی و نامطلوب صورت می گرفته است. برحسب شرایط محلی، فاضلاب خانگی در چاه ها یا محفظه های روباز مجاور توالت ها جمع آوری و پس از تخلیه آن را مستقیماً در مزارع کشاورزی به عنوان کود مورد استفاده قرار می دادند این نحوۀ دفع و نیز مجاورت چاههای دفع فاضلاب با چاههای آب آشامیدنی عامل اصلی اشاعۀ بیماریهای عفونی و انگلی و اپیدمی های وسیع بوده است.

در حال حاضر تنها تغییر و تحولی که در این زمینه به عمل آمده استفاده از گندگاه ( مخزن گنداب یا سپتیک تانک ) است. تجزیه میکروبها در مخازن مزبور تا اندازه ای در کاهش آلودگی مؤثر است، لکن استفاده مستقیم از پس آب مخزن گنداب در مزارع کشاورزی که در پاره ای از نقاط مرسوم است، مجاز نیست.

در این فصل می خواهیم با نحوه صحیح دفع مدفوع و فاضلاب و نیز مشخصات یک مستراح بهداشتی در روستا آشنا شویم.

 

اثرات دفع نا صحیح مدفوع

در هر جامعه ای دفع نا صحیح مدفوع از مهمترین علل شیوع بیماریها محسوب می شود؛ چرا که موجب آلودگی خاک ، منابع آب ، هوا و مواد غذایی شده و محیط مناسبی برای تخم گذاری ، پرورش ، تغذیه و انتقال آلودگی توسط حشرات به خصوص مگس فراهم می کند.

شیوع بیماریهای روده ای مثل انواع اسهال ها ، حصبه ، وبا و آلودگی هایی مانند انگل های روده ای ناشی از دفع ناصحیح مدفوع و آلوده شدن آب های آشامیدنی است.

انتقال این آلودگی ها نیز می تواند توسط حشراتی مانند مگس و سوسک انجام گیرد.

در مدفوع شخص بیمار یا به ظاهر سالم ، میکروبها و تخم انگل هایی وجود دارند که همراه با مدفوع در محیط پراکنده می شوند و در نتیجه آب آشامیدنی و مواد غذایی را آلوده نموده و مردم با خوردن آنها بیمار می شوند.

مخاطرات بهداشتی ناشی از دفع ناصحیح مدفوع را می توان به صورت زیر خلاصه نمود :

·         شیوع بیماریهای عفونی و انگلی در جامعه

·         مرگ و میر ناشی از بیماریهای عفونی و انگلی در جامعه

·         کاهش نیروی کار و میزان تولید

·         زشت و نازیبا شدن محیط زندگی

 

مستراح بهداشتی

یکی از راههای مبارزه با بیماریهای انگلی و روده ای ، دفع صحیح مدفوع از طریق ساختن و استفاده از مستراح های بهداشتی است.

مستراح هایی که در مناطق روستایی مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از :

الف ) مستراح معمولی

ب ) مستراح گوده ای و کانالی

ج ) مستراح آبگیر

د ) مستراح آبی

ه ) مستراح کودی

و ) مستراح معمولی اصلاح شده تهویه ای

برخی از انواع این مستراح ها که بیشتر معمول است توضیح داده می شود :

الف ) مستراح معمولی بهداشتی :

نوعی از مستراح است که ضمن دارا بودن شرایط نسبتاً بهداشتی ، قابل احداث در روستاها بوده                               

و ساختن آن نیاز به هزینه زیادی ندارد. مستراح معمولی بهداشتی باید شرایط زیر را داشته باشد :                              

۱-    چاه

عمق چاه مستراح برای یک خانوار ۵ نفری بین ۲ تا ۵ متر باید باشد

منظور ازچاه محفظه ای است که مدفوع انسانی در آن ذخیره شود ؛ به نحوی که باکتریها و انگلها و

 عوامل زیان بخش محیط خارج و همچنین حشرات و سایر حیوانات به آن دسترسی پیدا نکنند.

چاه مستراح در منازل معمولاً به شکل استوانه ای حفر می شود. قطر دهانه چاه حدود ۹۰ سانتیمتر

در نظر گرفته می شود. چاه مستراح ممکن است با دهانه مربع و یا مستطیل به ابعاد ۱۲۰ تا ۹۰ سانتیمتر نیز حفر شود.

·         عمق چاه

عمق چاه مستراح برای یک خانوار متوسط ( ۵ نفره ) باید بین ۲ تا ۵ متر باشد.  در زمینهای سخت و غیرقابل نفوذ به علت جذب نشدن آب عمق چاه را می توان به ۸ تا ۱۰ متر افزایش داد. در زمینهایی که سطح آب زیرزمینی بالاست می توان از توات هایی با مخزن آبی استفاده نمود.

·         محل چاه

چاه مستراح باید پایین دست چاه آب آشامیدنی حفر شود.

با توجه به جنس، شیب زمین و نیز سطح آب زیرزمینی، مستراح و چاه آب آشامیدنی باید حدود ۷ تا ۱۵ متر و گاهی تا ۳۰ متر از یکدیگر فاصله داشته باشند. هر چه جنس زمین سست تر و قابل نفوذتر باشد این فاصله باید زیادتر انتخاب شود و برعکس در زمین های سفت و محکم فاصله کمتری را می توان انتخاب نمود.

 

·         کف چاه

       کف چاه مستراح در زمینهای یکنواخت غیرآهکی بایستی حداقل ۵/۱ تا ۳ متر بالاتر از سطح آب زیرزمینی قرار گرفته باشد. دیوار قسمت بالایی چاه باید طوقه چینی شده و قطر آن کمتر از قسمت های دیگر باشد و با مصالح بادوام پوشش داده شود.

·         نقل و انتقال

نقل و انتقال روی مدفوع تازه هرگز نبایستی انجام گیرد. بنابراین حفر دو حلقه چاه برای استفادۀ متناوب از آنها ضروری است تا در صورت پر شدن یک حلقه چاه، درب آن به مدت یک سال مسدود شده و از چاه دوم استفاده شود. محتویات چاه اول پس از یک سال تخلیه گردد، و یا برای این منظور مستراح با محل دفع دو انبار که به مستراح کودی معروف است احداث نمایند

۲-    نشیمنگاه مستراح

سطح نشیمن یا سنگ مستراح و اطراف آن باید از مصالح با دوام و غیرقابل نفوذ و قابل شستشو مانند بتون ، کاشی ، سفال ، سنگ چینی ، سرامیک ساخته شود. سنگ نشیمن باید بدون ترک و شکستگی و به رنگ روشن باشد. البته در صورتی که مشکل افزایش هزینه مطرح نباشد استفاده از سنگ چینی بادوام بهتر و شستشوی آن آسان تر است.

۳-    اتاقک مستراح

اتاقک مستراح باید دارای مشخصات زیر باشد :

§         کف اتاقک مستراح و دیوارهای داخلی آن ، باید حداقل تا یک متر قابل شستشو باشد. در مستراح هایی که دارای دستشویی هستند قابل شستشو بودن دیوار تا ارتفاع ۵/۱ متر ضرورت دارد.

§         پنجره ای به ابعاد حدود ۵۰ × ۴۰ سانتیمتر ( ۲۰ درصد سطح کف اتاقک ) به منظور تهویه و تأمین نور نصب شود. این پنجره باید در محل مناسبی به ارتفاع حداقل ۱۶۰ سانتیمتر از کف دیوار قرار گرفته و مجهز به توری باشد.

§         درب مستراح از هر نوعی که باشد ( پارچۀ ضخیم ، حصیری با پوشش پارچه ای ، جاجیم ، گلیم ، چوب و ... ) برای جلوگیری از ورود مگس و حشرات ، باید بدون درز و شکا ف بوده و با نصب فنر خودبخود قابل بسته شدن باشد.

§         سقف اتاقک باید شیب دار باشد و آبریز پشت بام در جهت مخالف درب ورودی مستراح قرار داده شود.

§         کف اتاقک مستراح ضمن قابل شستشو بودن بایستی به طرف نشیمن شیب کافی داشته باشد و از سطح اطراف مستراح ۱۵ سانتیمتر ( یک پله ) بالاتر قرار گیرد.

§         ابعاد داخلی اتاقک عموماً یک متر در یک متر و حداکثر ۲۰/۱ × ۲۰/۱ متر کافی خواهد بود ؛ اما در صورت استفاده از دستشویی در داخل اتاقک ، ابعاد آن حدود ۵۰/۱ × ۲۰/۱ در نظر گرفته می شود. دیوارهای خارجی مستراح باید صاف ، بدون درز و شکاف و خوش نما باشد و حدود ۱۵ سانتیمتر با عرض ۱ متر از زمینهای اطراف بلندتر و با مصالح قابل شستشو پوشانیده شود و به طرف خارج شیب داشته باشد تا در مواقع بارندگی شدید آب داخل مستراح نشود.

حداقل ارتفاع داخلی مستراح ۲ متر و ارتفاع درب ورودی کمتر از ۸/۱ متر نباشد

§         فضای خالی اطراف اتاقک نباید به عنوان انباری ، مرغدانی و یا محل نگهداری اشیاء زائد مورد استفاده قرار گیرد.

§         نصب هواکش برای جلوگیری از انتسار بو و نیز نظافت دایمی داخل اتاقک و سنگ مستراح ضروری است.

باید توصیه کرد حتی الامکان در احداث و یا بهسازی مستراح ها از مصالح محلی متداول و مناسب استفاده شود.

۴-آب سالم

حتی الامکان داخل اتاقک مستراح دارای شیر آب سالم متصل به آب مصرفی منزل باشد و ترجیحاً بیرون یا داخل اتاقک مجهز به دستشویی گردد.در صورت نبودن شبکه لوله کشی آب استفاده از یک بشکۀشیردار داخل اتاقک مستراح ضرورت دارد.

۵-    شترگلو و (سیفون )

هنگام احداث مستراح بهداشتی لازم است از یک قطعه شترگلو به صورت لوله ای U شکل که از آب پر می شود و در زیر کاسۀ نشیمن قرار می گیرد، استفاده شود.

سیفون به وسیلۀ فشار آب سنگ توالت و ضمائم آن را شستشو داده و مواد زائد را به چاه فاضلاب هدایت می کند

حداقل شرایط قابل قبول یک مستراح معمولی در منازل روستایی

۱-     مستراح باید دارای دیوار، سقف و درب باشد.

۲-     مستراح باید داری کف قابل شستشو ( دارای شیب مناسب به طرف سره ) باشد.

۳-     دیوارهای داخلی مستراح از کف تا ارتفاع ۱۵ سانتیمتر قابل شستشو باشد.

۴-     جریان طبیعی هوا در اتاقک مستراح برقرار باشد. ( پنجره یا منفذ خروجی هوا داشته باشد )

۵-     مدفوع از طریق سره در چاه جاذب، سپتیک تانک ، مخزن آبی ، و یا لوله جمع آوری فاضلاب روستا تخلیه گردد ( باعث آلودگی محیط نشود و متعفن و بدنما نباشد )

۶-     در داخل مستراح و یا مجاورت آن آب جهت شستشو به مقدار لازم در دسترس باشد.

ب – مستراح گوده ای یا کانالی ( صحرایی )

احداث این مستراح برای افرادی که در حال حرکت هستند و یا برای مدت زمان طولانی در یک نقطه نمی توانند مسکن نمایند ( عشایر ) و همچنین در مواقع بروز حوادث و بلایا توصیه می شود. برای این کار زمین را به عمق ۱ تا ۲ متر به صورت شیار حفر می کنند. خاک  حاصله را به اطراف می ریزند و برای حفاظ اطراف آن از چادر، گونی ، چوب حصیرو... استفاده می نمایند.

پس از هر بار دفع مدفوع توسط بیل روی آن خاک می ریزند تا از دسترس حشرات دور نگهداشته شود. هنگام ترک محل، شیار را با خاک کاملاً می پوشانند.

ج – مستراح متصل به سپتیک تانک یا مخزن ( مستراح آبگیر )

سپتیک تانک یک مخزن ته نشینی غیرقابل نفوذ است که فاضلاب از طریق یک لوله کوتاه به داخل آن ریخته می شود. سپتیک تانک یک روش دفع فاضلاب نیست بلکه فقط به جداسازی و تجزیه مواد جامد از فاضلاب کمک می کند. پسآب سپتیک تانک معمولاً به کمک چاه جاذب در زمین دفع می شود و لجن باقیمانده در مخزن هر چند وقت یکبار تخلیه می گردد.

سپتیک تانک ساده ترین نوع تصفیه خانه تک واحدی است که تصفیۀ فیزیکی و بیولوژیکی به کمک باکتری های بی هوازی به طور همزمان در آن انجام می گیرد و برای اجتماعاتی که ظرفیت تولید فاضلاب آنها حداکثر تا ۴۰۰ متر مکعب در شبانه روز باشد، مورد استفاده قرار می گیرد.

سپتیک تانک متشکل از یک انباره سرپوشیده ای است، که معمولاً با بتون ساخته و در زیر خاک مدفون می باشد. فاضلاب پس از ورود به انباره به علت کاهش سرعت جریان ، قسمتی از مواد معلق خود را به صورت ته نشینی از دست می دهد، و از سوی دیگر انباره خارج می شود.

مواد ته نشین شده به صورت لجن در کف انباره به کمک باکتری های بی هوازی هضم شده و ایجاد گاز می نمایند. مهمترین نتیجۀ فعل و انفعالات مزبور، کاهش قابل ملاحظۀ حدود ۸۰% حجم لجن است که تخلیۀ آن در فاصلۀ زمانی ۲ تا۴ سال یکبار انجام می شود.

د- مستراح آبی

مستراح آبی از یک مخزن آب، یک نشیمن و یک لوله آویز که از انتهای سوراخ نشیمن در آب مخزن فرو رفته تشکیل شده است. مدفوع از درون لولۀ مزبور به داخل آب هدایت می شود. لجن حاصله که در اثر فعل و انفعالات میکروب ها به یک چهارم حجم اولیه تقلیل یافته است در ته مخزن انباشته می شود و بایستی هر چند وقت یک بار تخلیه گردد. ضمناً از این گونه مستراح ها بیشتر در نقاطی که سطح آب زیرزمینی بالا است یا در مناطقی که طبقات زمین سنگی است می توان استفاده نمود. مستراح آبی معمولاً از قسمتهای مختلف به شرح زیر تشکیل شده است :

                                                                                                                                الف – مخزن : نقش مخزن در مستراح آبی این است  که مدفوع را از دسترس مگس دور نگهدارد و فعل و انفعالات آن را به صورت بی ضرر در آورد. شکل مخزن بسته به مصالح ساختمانی موجود می تواند مکعب و یا مکعب مستطیل باشد. گنجایش مخزن بستگی به تعداد نفرات استفاده کننده و فواصل تخلیه دارد.

گنجایش مخزن یک مستراح آبی برای یک خانوار متوسط و با   فواصل تخلیه شش سال و یا بیشتر، نباید کمتر از یک متر مکعب باشد. معمولاً ارتفاع آب در مخزن بایستی به ۱ تا ۵/۱ متر برسد.

 

ب – دفع پسآب مستراح های آبی به طرق زیر انجام می گیرد :

چاه جاذب – برای دفع پس آب حاصله از این گونه مستراح ها در صورت امکان می توان از چاههای جاذب استفاده نمود. برای این کار باید لوله ای را که معمولاً به فاصله ۳۰ الی ۴۰ سانتیمتر از سقف مخزن قرار دارد به چاه جاذبی که در نزدیکی مستراح حفر می گردد وصل نمود.

کنترل حشرات در مستراح

اغلب حشرات بر روی مدفوع تخم گذاری می کنند. لذا ساخت غیراصولی مستراح باعث تکثیر و ازدیاد حشرات ناقل عوامل بیماری زای مدفوعی می گردد.ریختن حشره کشها به درون چاه مستراح به منظور کشتن حشرات توصیه نمی شود، زیرا حشره کشها در مدت کوتاهی آنها را از بین می برند ولی به تدریج حشرات نسبت به این حشره کشها مقاوم شده و نسلهای جدید مقاومی به وجود می آورند.

یک راه حل جدید کنترل مگس در مستراح ها و چاهها ، استفاده از یک نوع مستراح معمولی بهداشتی تهویه دار است که به نام « مستراح زیمبابوه » معروف است. در این مستراح ها سنگ مستقیماً روی چاه قرار می گیرد. در گوشه ای از چاه ، لوله ای به قطر ۱۰ سانتیمتر تا یک متری بالای سقف نصب شده و روی آن توری قرار می دهند. این لوله ضمن تهویۀ چاه ، مگسها را به طرف نور، به سمت پشت بام هدایت و محبوس می کند.

چنانچه شرایط قابل قبول برای ساخت یک مستراح معمولی در نظر گرفته شود ، کنترل حشرات در مستراح مشکلی ایجاد نمی کند.

نگهداری و نظافت مستراح بهداشتی

پس از ساخت مستراح بهداشتی باید نحوۀ نگهداری و نظافت آن نیز به خانوارها آموزش داده شود. توجه به این مسئلۀ مهم ضمن اینکه باعث افزایش دوام ساختمان مستراح خواهد شد، از اشاعۀ بیماری و جلب حشرات نیز جلوگیری می کند.

در واقع اهمیت نگهداری یک مستراح بهداشتی کمتر ازساخت آن نیست ، چه بسا در بعضی مناطق روستایی با صرف هزینه هایی مستراح بهداشتی ساخته می شود اما در نگهداری و نظافت آن کوشش نمی شود. بنابراین پس از مدت کوتاهی سنگ و دیوارها و نمای آن فرسوده شده و بوی ناشی از عدم نظافت آن افراد را با مشکل مواجه می سازد.

لذا آموزش نحوۀ نگهداری و اهمیت نظافت و نیز گندزدایی مستراح به خانواده ها و انتقال آموزش از طریق آنان به کودکان بسیار ضروری است.

فضا

دریاره فضا

دانشمندان دریافته اند که جهان در۱۵ میلیارد سال قبل براثر انفجار یک ماده با جرمی بسیار زیاد معادل آنچه در هستی وجود دارد، بوجود آمده است. در این فضای بیکران میلیاردها کهکشان، منظومه، ستاره، سحابی (توده های عظیم گاز)، سیاه چالهای فضایی و بسیاری اجرام ناشناخته دیگر وجود دارند، حال سؤال اینست که:»ما کجای این فضای بیکران هستیم؟«خانه ما در یکی از این کهکشانها بنام راه شیری قرار گرفته است. این کهکشان از مرکز انفجار بزرگ، در حدود۸ تا۱۰ میلیارد سال نوری فاصله دارد. تعداد ستارگان آن بین۲۰۰ تا۴۰۰ میلیارد عدد تخمین زده شده که بیشتر آنها از زمین قابل رویت نیستند. صدها هزار منظومه، توده های عظیم گاز و غبار بین فواصل ستارگان راه شیری قرار دارند. کهکشان راه شیری، مارپیچی بوده و جرمش در حدود۷۵۰ تا یک تریلیون جرم نجومی است. ساختار کلی آن شامل هسته مرکزی، یک دیسک با چند بازو به دور آن وهاله های غباری اطراف آنست. قطر دیسک در حدود۸۰ تا۱۲۰ هزار و ضخامت آن تقریباً۳ هزار سال نوری است. جای آن در فضا در بخش »مکان محلی« است که شامل۳ کهکشان بزرگ و۳۰ عدد کوچک است. فاصله اولین کهکشان بزرگ با آن،M۳۱ ، در حدود۲/۹ میلیون سال نوری بوده ولی فاصله آن تا کهکشانهای کوچکتر کمتر است.
همانگونه که اشاره شد این کهکشان دارای سه بخش است. بخش اول، مرکز کهکشان است که غبارهای کهکشانی مانع از مشاهده دقیق آن از روی زمین می شود. در نتیجه، تنها اطلاعات بدست آمده، حاصل دریافت امواج رادیویی از آن بوده است. آنچه مشاهده شده، حکایت از آن دارد که بخش مرکزی متشکل از یک هسته بسیار متراکم است. قطر آن در حدود۳۰۰۰ سال نوری و از سه قسمت مختلف تشکیل یافته است. در قسمت شرقی بقایای سوپرنواها و در بخش غربی هیدروژنهای یونیزه شده غیرعادی مشاهده شده است. قسمت مرکزی آن نیز بسیار متراکم بوده و به صورت فلکی کماندار موسوم است. در هر۱۰ میلیارد سال برخوردهای ستارگان در آن رخ می دهد. دریافت اشعه های ایکس و گاما از آن، نشانگر آنست که مرکز کهکشان مولد بسیار قوی این اشعه ها است. این اشعه ها از نتیجه نابودی چندین ماده بوجود آمده و نشان از وجود بسیاری از سوپر نواها در مرکز آن دارد.
مشاهدات دیگر نشانگر وجود یک سیاهچال بزرگ در آن است که قوه جاذبه بسیار زیاد آن توانسته بقیه ستارگان را در مدار خود نگهدارد. اختر شناسان با تلسکوپ۱۰ متری۲۰ عدد از ستارگان مرکز را در مدت۳ سال مورد مطالعه قرار دادند و دریافتند که سرعت این ستارگان به سمت هسته مرکزی در حدود هزار کیلومتر در ثانیه(۳/۶ میلیون کیلومتر در ساعت)بوده است. این امر نشان دهنده قدرت جاذبه فوق العاده این سیاهچال است.
با این سرعت فاصله تا خورشید را می توان در دو روز طی کرد. جرم این سیاهچال در حدود۲ تا۳ میلیون برابر خورشید است. کهکشان راه شیری با سرعتی در حدود۳۰۰ کیلومتر/ ثانیه (یک میلیون و هشتاد هزار کیلومتر در ساعت) به سمت صورت فلکی سنبله، »ویرگو«، در حرکت است.
بخش دوم کهکشان، دیسک است که بصورت یک صفحه بسیار پهناور بوده و به دور مرکز درجهت عقربه ساعت در گردش است. بیشترین ستارگان جوان از جمله منظومه شمسی در آن قرار دارند. این دیسک شامل مولکولهای اتمی و گاز H۲ و غبارهای کهکشانی است. دیسک دارای چند بازوی مختلف شامل پرساوش (پسر زاوش ودانا) از نامهای افسانه ای یونان، شکارچی ماهر یا سایگونز که منظومه شمسی ما در آن قرار دارد، دجاجه، قنطورس و حمل است. منظومه شمسی در بازویی قرار دارد که دارای غبارهای بسیار زیاد کهکشانی است و در نتیجه ما نمی توانیم بیش از چند هزار سال نوری عمق آنرا مشاهده کنیم. منظومه شمسی هر۲۰۰ تا۲۵۰ میلیون سال، با سرعتی نزدیک به۲۵۰ کیلومتر در ثانیه، یک دور کامل بدور کهکشان راه شیری می گردد. فاصله منظومه شمسی تا مرکز کهکشان راه شیری در حدود۲۸۰۰۰ سال نوری است.
بخش سوم ساختار این کهکشان هاله غباری به قدمت حدود۱۰ تا۱۵ میلیارد سال است که بیشتر ستارگان قدیمی در آن وجود دارند. این قسمت دارای گازهای بسیار داغ است که اشعه گاما را تولید می کند. وسعت این قسمت بدرستی معلوم نیست و شاید به صد و یا هزاران سال نوری برسد. این قسمت که اکثر ستارگان در آن دیده نمی شوند، بنام بخش تاریک نامیده شده است.
اگر بخواهیم عکس واقعی از این کهکشان بگیریم الزاماً باید از آن خارج شویم و این کار عملی نیست. چون بشر تاکنون نتوانسته از کهکشان خارج شود. به همین دلیل تصاویر بدست آمده بیشتر از اطلاعات دریافتی از مجموعه ستارگان رصد شده این کهکشان است. اگر شبها از مکانی کاملاً صاف و تاریک مانند یک صحرا به آسمان نگاه کنیم می توانیم نواری پهن از مجموعه عظیم ستارگان را مشاهده کنیم.
خانه ما در کهکشان راه شیری به اندازه قطره ای از یک دریای بیکران است. بشر کنجکاوانه بدنبال اسرار نهفته در آن در حال جستجو است و شاید روزی بتواند همسایه ای را برای خود بیابد.

 

 

تصفیه فاضلاب

تصفیه فاضلاب

باتوجه به روند افزایش جمعیت در شهرهای بزرگ که خود بصورت طبیعی باعث افزایش میزان فاضلاب شهری میگردد زمینه تشکیل سیستم جمع آوری و تصفیه فاضلاب شهری امری لازم و ضروری به نظر میرسد . در این تحقیق سعی شده بصورت اجمالی در مورد فاضلاب و تصفیه و برگشت آن به سیستم آبرسانی نگاهی گذرا داشته باشیم .

● فاضلاب :

فاضلابی که به تصفیه خانه شهری میرسد ، مجموع فاضلابی است که از سه منبع مختلف در شبکه فاضلاب وارد میشود . این سه منبع عبارتند از :

الف) فاضلاب خانگی

ب) نشت آب

ج) پساب صنعتی

بنا بر تعریف مجموعه فاضلاب حاصله از سه منبع را فاضلاب شهری یا فاضلاب بهداشتی خوانند .

البته ممکن است برای شهرهای ایران در شرایط موجود از مقدار مربوط به پساب صنعتی صرف نظر کرد ولی نشت آب به ویژه در شهرهایی که سطح سفره آب زیرزمینی آنها بالا است بسیار اهمیّت دارد .

معمولاً مقدار فاضلابی را که در طرح در نظر میگیرند معادل مقدار فاضلاب متوسط شبانه روز در مواقع غیربارانی است . باید توجّه داشت که این رقم کاملاً قراردادی است زیرا در ساعات مختلف شبانه روز مقدار فاضلاب از مقدار متوسط در ۲۴ ساعت مرتبا کمتر و یا بیشتر میشود و عملاً معادل آن جز در چند لحظه ممکن نمیگردد . یکی از طرق تعیین مقدار متوسط فاضلاب در ۲۴ ساعت تعیین آب مصرفی در شهر است .

با داشتن آماری مناسب از مصرف سرانه آب شهر و تعیین حدود منطقه فاضلاب گیر و بالاخره تعداد افراد ساکن در منطقه فاضلاب گیر ، به راحتی میتوان مقدار متوسط فاضلاب روزانه را حساب کرد . البته این طریقه در شهرهای بزرگ و یا شهرهایی که در آنها خانه سازی کامل نشده باشد چندان صدق نمیکند و در این صورت باید رقمی برای مقدار فاضلاب سرانه در نظر گرفت ، که مطابق با شرایط واقعی باشد . در شهرهای بزرگ مصرف آب هتل ها و رستورانها و بیمارستانها که به تعداد زیاد وجود دارند در موقع اندازه گیری آب مصرفی سرانه بحساب نمیآید ، در حالیکه در عمل آنها نیز به صورت فاضلاب به شبکه وارد میشود . حدود این تغییرات شاید به ۲۵ لیتر به ازاء هر نفر در روز نیز برسد . لذا باید در طرح شبکه فاضلاب برای چنین شهرهایی نهایت دقت را از نظر انتخاب مقدار واقعی فاضلاب مبذول داشت زیرا این موضوع از نظر فنی و اقتصادی عامل مهمی است .

● مقدار متوسط فاضلاب روزانه :

طبق توصیه کمیته استاندارد فاضلاب سازمان برنامه تا زمانی که اندازه گیری های واقعی از مقدار فاضلاب شهرهای مختلف در ایران عملی نشده است رقم ۱۵۰ لیتر به ازاء هر نفر در روز را میتوان در طرحهای شبکه فاضلاب به کار برد . ( این رقم شامل نشت آب نیز میباشد . )

● تصفیه فاضلاب در مجاورت باکتریهای هوازی :

اگر در حین تجزیه مواد ، اکسیژن به مقدار لازم و به طور مرتب به فاضلاب برسد باکتریهای هوازی عمل تجزیه را شروع نموده و عمل مینماید . چنانکه ملاحظه میشود ابتدا مواد آلی ازت دار تبدیل به آمونیاک و سپس به نیتریت و نیترات میگردد . نیترات ها که در واقع جزو مواد غذایی بسیار مناسب برای گیاهان محسوب میشود توسط گیاه جذب و باعث رشد بهتر آنها میگردد . از طرفی خود گیاهان نیز توسط حیوانات خورده شده و در ساختمان سلولهای بدن آنها کمک مینماید . مواد آلی فوق دوباره به صورت مواد آلی پس مانده دفع شده و این گردش بیانتها از نو آغاز میشود . در تمام این تحولات اکسیژن برای تنفس موجودات زنده و همچنین سایر تغییرات و تبدیلات شیمیایی دیگر و به منظور تثبیت مواد کربنی و سولفوری بصورت کربناتها و سولفاتها لازم است .

● تصفیه و تجزیه فاضلاب در مجاورت باکتریهای غیر هوازی :

زمانیکه اکسیژن در مجاورت فاضلاب نباشد ، باکتریهای هوازی دیگر قادر به ادامه حیات و استفاده از مواد غذائی نخواهند بود . در چنین حالتی باکتریهای غیرهوازی که قادر به استفاده از اکسیژن مواد آلی هستند وارد میگردند . بدین ترتیب تجزیه مواد در اثر وجود باکتریهای غیرهوازی ، سبب بوجود آمدن اسیدهای آلی ، کربناتهای اسیدی ، اکسید کرین و هیدروژن سولفوره شده و در مرحله بعدی آمونیاک ، کربناتهای اسیدی اکسید کربن و سولفیتها بوجود میآیند . در مرحله نهایی تجزیه و تخمیر ، آمونیاک ، متان ، اکسید کربن و سولفیتها بوجود میآیند . در مرحله نهایی تجزیه و تخمیر ، آمونیاک ،متان ، اکسید کربن و سولفیت ها تولید میگردند . در تصفیه خانه های فاضلاب ، حوضهای هوارسانی ، واحد اصلی در تجزیه و تصفیه فاضلاب یعنی از بین بردن مواد آلی و کاهش مقدار ( بی . او . دی ) میباشد و در واقع در این واحد است که تصفیه در مجاورت باکتریهای هوازی انجام میگیرد . تجزیه و تخمیر مواد لبنی که در آنها هوا دمیده نمیشود را هضم لجن مینامند که توسط باکتریهای هوازی و در مخازن هاضم انجام میپذیرد و تولید گازهای متان و اکسید کربن مؤید چنین تخمیری است .

● لزوم آزمایشات فاضلاب :

فاضلاب را به منظور زیر آزمایش تحلیلی میکنند .

الف) تعیین و تشخیص مواد متشکله اش که اطلاع از آن در رفع مشکلات تصفیه خانه سودمند است .

ب) تصمیم در انتخاب نوع وسائل و روش تصفیه

ج) تنظیم و کنترل هر یک از واحدهای تصفیه خانه در جریان تصفیه فاضلاب

د) تعیین مشخصات فاضلاب خروجی و مقایسه آن با مشخصات فاضلاب ورودی برای اطلاع از بازده تصفیه خانه .

● آزمایش تحلیلی فاضلاب :

آزمایشاتی که از فاضلاب بعمل میآید شامل آزمایشهای فیزیکی ، مطالعات بهداشتی ، آزمایشهای شیمیایی و بالاخره آزمایشهای زیستی است . مجموع تمام آزمایشهای شیمیایی و بالاخره آزمایشهای زیستی است . مجموع تمام آزمایشهای معمول در کار فاضلاب را آزمایش تحلیلی فاضلاب مینامند .

● آزمایش فیزیکی :

آزمایش های فیزیکی برای تعیین درجه حرارت ، رنگ ، بو . تیرگی فاضلاب است . اطلاع از درجه حرارت از نظر بازده عملیات واحدها بسیار مهم است . رنگ فاضلاب در تشخیص ظاهری و فوری آن کمک میکند فاضلاب تازه به رنگ خاکستری است ، رنگهای تیره و سیاه دال بر کهنگی فاضلاب و مطمئناً همراه با تعفن است . بوی فاضلاب نیز ناشی از ماندگی فاضلاب است ، همانطور که تیرگی آن نتیجه کهنگی میباشد البته باید توجّه داشت که فاضلاب اصولا تیره میباشد ولی فاضلاب کهنه تیرگیش شدیدتر است .

● مطالعات بهداشتی :

تعیین و اطلاع از منابع دفع فاضلاب شهر به شبکه جمع آوری فاضلاب حائز اهمیّت است . مثلاً اطلاع از اینکه تاسیسات بهداشتی بزرگی از قبیل بیمارستانها و آسایشگاه ها ، فاضلاب خود را به شبکه شهر وارد میسازند و با این کار پساب کارخانجات به شبکه مذکور تخلیه میگردد از نظر انتخاب روشهای تصفیه فاضلاب ، مؤثر واقع خواهد شد .

● آزمایشات شیمیایی :

آزمایشات شیمیایی که در واقع اساسی ترین آزمایشات فاضلاب محسوب میشود به شرح ذیل است :

الف) تعیین خاصیت اسیدی و یا قلیایی

ب) مواد متشکله

ج) اکسیژن محلول ،

د) شدت آلودگی

● آزمایشات زیستی :

در فاضلاب انواع مختلف موجودات ریز ذره بینی یافت میشوند . کوچکترین آنها از نوع ویروسی است که با میکروسکوپهای قوی نیز دیده نمیشوند . پس از ویروس ها باید از باکتریها نام برد که معمولاً با کمک میکروسکوپهای بسیار قوی قابل رویت است . دست سوم را موجودات ریز ذره بینی تشکیل میدهند که با میکروسکوپهای عادی هم میتوان آنها را دید .

موجودات زنده در فاضلاب ممکن است مضر و یا مفید باشند . باکتریهای مضر موجود در فاضلاب ضدعفونی نشده ، سبب آلودگی منابع طبیعی آب گردیده و در صورت آشامیدن بر اثر وجود باکتریهای پاتوژنیک موجب بروز امراض مختلفی نظیر اسهال خونی میگردند . باید توجّه داشت که تعداد زیاد موجودات زنده در فاضلاب دلیل بر آلودگی شدید آن نیست و از نظر انتخاب واحدهای تصفیه خانه نیز تاثیری ندارد . ولی عدم وجود باکتری ها دلیل بر وجود پساب صنعتی در فاضلاب شهری به مقدار زیاد است . تعداد باکتریها در فاضلاب شهری بین ۲ تا ۲۰ میلیون در هر میلیلیتر تغییر میکند .

● آشغالگیری و آشغالگیرها :

شناسائی : آشغالگیرها عبارت از وسیله ای است که در ابتدای تصفیه خانه از نظر تأمین مقاصد زیرین تعبیه میگردد :

الف ) حفاظت تلمبه ها ، لوله های لجن و حوضهای ته نشینی در مقابل گرفتگی

ب ) خوشایند کردن وضع ظاهری واحد های مختلف تصفیه خانه

ج ) تأثیر کامل مواد ضد عفونی نظیر کلر بر فاضلاب تصفیه شده ، باتوجه به اینکه مواد ضد عفونی بر روی مواد جامد شناور چندان تاثیری ندارد .

بدین ترتیب سعی میشود مواد جامد شناور نظیر کاغذ و پارچه و غیره حتی الامکان ، از جریان تصفیه خارج گردد . از نظر موقعیت ، آشغالگیر را باید در محلی که به سهولت قابل دسترسی و تمیز کردن باشد بنا نمود .

● انواع آشغالگیرها :

آشغالگیرها را از شبکه های سیمی یا صفحات فلزی سوراخدار و بالاخره از میله هایی که در فواصل معینی از یکدیگر قرار گرفته اند میسازند . معمولاً در تصفیه فاضلاب شهری از آشغالگیرهای میله ای و در تصفیه پساب صنعتی از انواع دیگر آن استفاده میکنند . انواع آشغالگیر میله ای ؛ دهانه فراخ و دهانه تنگ .

آشغال خردکن ها :

شناسایی ؛ آشغال خرد کن عبارت از وسیله ایست که برای انجام مقاصد زیر در ابتدای تصفیه خانه و بعد از آشغالگیر میله ای دهانه فراخ نصب میکنند :

الف) رفع مشکلات ناشی از دفع مواد شناور جمع آوری شده .

ب) حفظ وضع ظاهری تصفیه خانه در محل آشغالگیر .

ج) جلوگیری از ایجاد بو و رشد و نمو مگس در محل آشغالگیر .

انواع آشغال خردکن و طرز کار آنها دو روش مختلف برای خرد کردن مواد جامد شناور و غیرشناور وجود دارد . یکی آنکه دستگاه به طور مرتب و در تمام مدت شبانه روز کار میکند ، دوم اینکه بطور متناوب و برحسب مقدار آشغال ورودی بکار افتاده و مواد را خرد میکند . نوع اول که در اکثر کشورهای اروپایی و آمریکایی معمول است ، از کل استوانه دوار با شیارهای افقی و یک تیغه برای ثابت تشکیل شده است . در اثر دوران استوانه و جریان فاضلاب به داخل آن مواد روی بدنه استوانه جمع شده و توسط تیغه بران خرد میشوند و از لای شیارها عبور کرده و به واحدهای بعدی تصفیه خانه رانده میشوند . دهانه شیارها در آشغال خردکن های مختلف در حدود ۴ تا ۹ میلیمتر میباشد . نوع دوم که در آلمان ساخته میشود ، از میله های نیم دایره ای شکل و یک آشغال روب و بالاخره دستگاه خرد کننده تشکیل شده است . مواد شناور که به تدریج روی میله ها جمع میشود سبب بالا آمدن سطح فاضلاب در بالا دست وایجاد اختلاف ارتفاعی در دو سمت میله ها میگردد .

هرگاه این اختلاف از حد معینی بیشتر شد آشغال روب بکار افتاده و مواد را به سمت دستگاه خرد کننده که جنب کانال اصلی است هدایت میکند .

● حوض های دانه گیری :

▪ تعریف دانه : تمام مواد جامد دانه ای ، اعم از شن ، ماسه ، نرمه خاک ، خاکستر و مواد ریز معدنی دیگر و یا هسته میوه جات و دانه های نباتی و بالاخره هر نوع مواد دانه ای اعم از معدنی و یا آلی ، در مبحث فاضلاب « دانه » اطلاق میشود مشروط بر آنکه دارای صفات زیر باشد

الف) در جریان تصفیه تجزیه و فاسد نشود.

ب) سرعت ته نشینی آن بیش از سرعت ته نشینی مواد جامد فاسد شدنی از جنس آلی باشد .

▪ شناسائی : حوضهای دانه گیری را برای انجام مقاصد زیر بنا میکنند :

الف) حفاظت وسایل مکانیکی در مقابل سایش

ب) کاهش در گرفتگی لوله ها که در اثر ته نشینی مواد دانه ای بویژه در تغییر جهت جریان حادث میگردد . ج) سهولت در تمیز کردن حوضهای ته نشینی و مخازن هاضم .

در تصفیه خانه ها معمولاً اگر از آشغالگیر استفاده شود ، حوض دانه گیری را بعد از آن بنا میکنند تا از ورود مواد شناور نظیر پارچه و کاغذ بداخل حوض دانه گیری جلوگیری بعمل آید . زیرا وجود این مواد سبب بروز اشکالاتی در کار دانه روبهای مکانیکی میگردد .

موقعیت حوضهای دانه گیری بست به آشغال خرد کن بر حسب شرایط محلی و نوع تصفیه خانه فرق کرده ممکن است قبل و یا بعد از آشغال خرد کن و حتی قبل از تلمبه خانه اصلی تصفیه خانه فاضلاب نیز ساخته شود .

● طرق مختلف دانه گیری :

بطور کلی دو طریقه برای ته نشین ساختن دانه ها موجود است :

الف ) کم کردن سرعت جریان فاضلاب در حوضهای دانه گیری .

ب ) بوجود آوردن سرعتی ثابت در تمام طول حوض دانه گیری 

 

● ته نشینی و حوضهای ته نشینی :

▪ تعریف ته نشینی ؛ منظور از ته نشینی در مبحث فاضلاب مجموعه عملیات زیر است :

الف) جدا نمودن مواد جامد معلق با ته نشین ساختن آنها .

ب) مجتمع کردن آنها جهت تسهیل در امر تخلیه و دفع .

ج) خارج کردن آنها از جریان تصفیه

عمل ته نشینی به دو طریق صورت میگیرد ، یکی ته نشینی شیمیایی است که با افزودن مواد شیمیایی ممکن میشود ، دیگری ته نشینی ساده است که در آن نیروی وزن عامل اصلی ته نشینی میباشد .

● ته نشینی شیمیایی :

در سال ۱۷۴۰ میلادی برای اولین بار روش ته نشینی شیمیایی در پاریس مورد تحقیق و آزمایش قرار گرفت. در سالهای ۱۸۵۷ ـ ۱۸۸۰ این طریقه ته نشینی در انگلستان مورد توجّه بیشتری واقع شد و روز به روز اهمیّت آن در امر تصفیه فاضلاب و آب بیشتر گردید . ته نشینی شیمیایی که در واقع به منزله تصفیه کاملی بود . با پیدایش طریقه تصفیه زیستی اهمیّت خود را از دست داد در حال حاضر ته نشینی شیمیایی بندرت در تصفیه فاضلاب شهری بکار می رود و فقط در حالات خاصی ، مانند تصفیه پساب صنعتی ، ممکن است از این طریق استفاده نموده به طور کلی علل عمده عدم پیشرفت این طریقه در تصفیه فاضلاب در دو مطلب زیر خلاصه میگردد :

۱) مقدار کاهش ( بی ـ او ـ دی ) فاضلاب در طریقه شیمیایی در مقایسه با تصفیه به طریق زیستی کمتر است . یعنی بازده تصفیه زیستی بهتر از بازده تصفیه شیمیایی است .

۲) مواد لجنی در این طریقه بصورت انباشته در آمده و عمل جمع آوری تخلیه را مشکل میسازد .

● حوضهای ته نشینی :

▪ تئوری ته نشینی : اگر مایعی که محتوی ذرات جامد است در حالت سکون قرار گیرد به تدریج آن قسمت از ذرات جامد که دارای وزن مخصوصی بیش از وزن مخصوص مایع میباشد شروع به سقوط و ته نشینی می نماید . این موضوع ظاهراً ساده در واقع اساس طرح و محاسبات حوضهای ته نشینی را تشکیل میدهد .

▪ شناسائی : حوضهای ته نشینی به منظور ته نشین ساختن مواد جامد ریز دانه به قطرهای کمتر از ۲/۰ میلیمتر ، و تخلیه آنها ساخته میشود البته همان طور که گفته شد دانه های به قطر بیش از ۲/۰ میلیمتر توسط حوضهای دانه گیری قبلاً از جریان تصفیه خارج شده اند .

در این مرحله فاضلاب خروجی تصفیه شده دارای مواد معلق کمتری بوده و بالطبع زلالتر است و بدین ترتیب فاضلاب خروجی از نظر مصارف زراعتی کاملاً بدون اشکال میشود .

● انواع حوضهای ته نشینی :

حوضهای ته نشینی را میتوان بر حسب مواد زیر تقسیم بندی نمود .

الف) ماهیت کار .

ب) طرز ته نشینی و تخلیه لجن جمع آوری شد

ج) شکل ظاهری

د) ادواتی که برای لجن روبی بکار مییروند .

● صافیهای چکنده :

▪ شناسائی : صافیهای چکنده براساس تصفیه طبیعی که در رودخانه ها در اثر رشد و نمو موجودات زنده ذره بینی و بوجود آمدن لایه لجنی لزج که موجب تصفیه و تمیز شدن آب رودخانه میگردد ، بوجود آمد . فرق عمده تصفیه فاضلاب دفع شده در رودخانه و با عبور دادن آن از صافیهای چکنده ، سرعت بیشتر در امر تصفیه است .

● کلرزنی :

▪ شناسائی : به منظور تأمین مقاصد زیر از ترکیبات شیمیایی کلردار در تصفیه خانه های فاضلاب استفاده میکنند .

الف) گندزدایی فاضلاب خروجی .

ب) کاهش مقدار ( بی ـ او ـ دی ) .

ج) جلوگیری از بو

د) جلوگیری از خورده شدن بتن و ادوات مکانیکی توسط مواد اسیدی تولید شده در جریان تصفیه .

هـ) جلوگیری از رشد و نمو مگس و حشرات در صافیهای چکنده ،

و) شکستن کفاب تولیدی در حوضهای ایمهاف .

در تصفیه خانه های بزرگ عموما از کلر مایع و در تصفیه خانه های کوچک معمولاً از ترکیبات کلردار استفاده میکنند . از جمله ترکیبات کلردار ، آهک کلردار است که به شکل گرد سفید رنگی با ۳۵ درصد کلر میباشد ، و دیگر هیپوکلریت سدیم است که بصورت محلول مصرف میگردد و دارای ۷۰ درصد کلر میباشد .

● لوله های مصرفی برای انتقال کلر :

برای انتقال کلر از لوله های چدنی ریزدانه و یا لوله های پلاستیکی (PVC ) میتوان استفاده کرد .

● طریقه مصرف کلر در جریان تصفیه فاضلاب :

مواضع مختلف کلرزنی در تصفیه خانه بطور خلاصه عبارتند از :

الف) فاضلابروی ورودی به تصفیه خانه.

ب) کانال ورودی به حوض ته نشینی یا حوض ته نشینی نهایی .

ج) کانال خروجی از حوضهای ته نشینی نخستین یا نهایی .

د) حوضهای کلر زنی و بالاخره ،

هـ) در فاضلابروی خروجی از تصفیه خانه

● اصول کار تصفیه فاضلاب خروجی تا حد زلال سازی :

باتوجه به اینکه فاضلاب خروجی چندان آلوده نمیباشد لذا میتوان از کلیه روشهای معمول در تصفیه آب نظیر صافیهای ماسه ای با سرعت کم یا زیاد استفاده نمود و یا صافیهای با دهانه های ذره بینی را که ۱۵ سال پیش به بازار عرضه شد برای این منظور به کار برد .

درجه تصفیه حاصله ـ به طور کلی بازده واحدهای زلال سازی فاضلاب بیش از ۵۰ درصد است و به همین جهت میتوان شدت آلودگی و مواد جامد معلق فاضلاب تصفیه شده را به ۱۰ و حتی ۵ میلیگرم در لیتر تقلیل داد .

 

● مراحل بعدی عبارتند از :

تصفیه و دفع لجن ، هضم لجن ، مخازن هاضم ، حوض تغلیظ لجن ، دفع لجن هضم شده ، آماده کردن لجن ، بسترهای لجن ، خشک کن ، دفع فاضلاب و ترقیق فاضلاب ، تلمبه و تلمبه خانه

ضمنا باید گفت که از لجن تصفیه شده میتوان در کشاورزی به منظور باروری خاک استفاده کرد.

تصفیه فاضلاب

تصفیه فاضلاب

باتوجه به روند افزایش جمعیت در شهرهای بزرگ که خود بصورت طبیعی باعث افزایش میزان فاضلاب شهری میگردد زمینه تشکیل سیستم جمع آوری و تصفیه فاضلاب شهری امری لازم و ضروری به نظر میرسد . در این تحقیق سعی شده بصورت اجمالی در مورد فاضلاب و تصفیه و برگشت آن به سیستم آبرسانی نگاهی گذرا داشته باشیم .

● فاضلاب :

فاضلابی که به تصفیه خانه شهری میرسد ، مجموع فاضلابی است که از سه منبع مختلف در شبکه فاضلاب وارد میشود . این سه منبع عبارتند از :

الف) فاضلاب خانگی

ب) نشت آب

ج) پساب صنعتی

بنا بر تعریف مجموعه فاضلاب حاصله از سه منبع را فاضلاب شهری یا فاضلاب بهداشتی خوانند .

البته ممکن است برای شهرهای ایران در شرایط موجود از مقدار مربوط به پساب صنعتی صرف نظر کرد ولی نشت آب به ویژه در شهرهایی که سطح سفره آب زیرزمینی آنها بالا است بسیار اهمیّت دارد .

معمولاً مقدار فاضلابی را که در طرح در نظر میگیرند معادل مقدار فاضلاب متوسط شبانه روز در مواقع غیربارانی است . باید توجّه داشت که این رقم کاملاً قراردادی است زیرا در ساعات مختلف شبانه روز مقدار فاضلاب از مقدار متوسط در ۲۴ ساعت مرتبا کمتر و یا بیشتر میشود و عملاً معادل آن جز در چند لحظه ممکن نمیگردد . یکی از طرق تعیین مقدار متوسط فاضلاب در ۲۴ ساعت تعیین آب مصرفی در شهر است .

با داشتن آماری مناسب از مصرف سرانه آب شهر و تعیین حدود منطقه فاضلاب گیر و بالاخره تعداد افراد ساکن در منطقه فاضلاب گیر ، به راحتی میتوان مقدار متوسط فاضلاب روزانه را حساب کرد . البته این طریقه در شهرهای بزرگ و یا شهرهایی که در آنها خانه سازی کامل نشده باشد چندان صدق نمیکند و در این صورت باید رقمی برای مقدار فاضلاب سرانه در نظر گرفت ، که مطابق با شرایط واقعی باشد . در شهرهای بزرگ مصرف آب هتل ها و رستورانها و بیمارستانها که به تعداد زیاد وجود دارند در موقع اندازه گیری آب مصرفی سرانه بحساب نمیآید ، در حالیکه در عمل آنها نیز به صورت فاضلاب به شبکه وارد میشود . حدود این تغییرات شاید به ۲۵ لیتر به ازاء هر نفر در روز نیز برسد . لذا باید در طرح شبکه فاضلاب برای چنین شهرهایی نهایت دقت را از نظر انتخاب مقدار واقعی فاضلاب مبذول داشت زیرا این موضوع از نظر فنی و اقتصادی عامل مهمی است .

● مقدار متوسط فاضلاب روزانه :

طبق توصیه کمیته استاندارد فاضلاب سازمان برنامه تا زمانی که اندازه گیری های واقعی از مقدار فاضلاب شهرهای مختلف در ایران عملی نشده است رقم ۱۵۰ لیتر به ازاء هر نفر در روز را میتوان در طرحهای شبکه فاضلاب به کار برد . ( این رقم شامل نشت آب نیز میباشد . )

● تصفیه فاضلاب در مجاورت باکتریهای هوازی :

اگر در حین تجزیه مواد ، اکسیژن به مقدار لازم و به طور مرتب به فاضلاب برسد باکتریهای هوازی عمل تجزیه را شروع نموده و عمل مینماید . چنانکه ملاحظه میشود ابتدا مواد آلی ازت دار تبدیل به آمونیاک و سپس به نیتریت و نیترات میگردد . نیترات ها که در واقع جزو مواد غذایی بسیار مناسب برای گیاهان محسوب میشود توسط گیاه جذب و باعث رشد بهتر آنها میگردد . از طرفی خود گیاهان نیز توسط حیوانات خورده شده و در ساختمان سلولهای بدن آنها کمک مینماید . مواد آلی فوق دوباره به صورت مواد آلی پس مانده دفع شده و این گردش بیانتها از نو آغاز میشود . در تمام این تحولات اکسیژن برای تنفس موجودات زنده و همچنین سایر تغییرات و تبدیلات شیمیایی دیگر و به منظور تثبیت مواد کربنی و سولفوری بصورت کربناتها و سولفاتها لازم است .

● تصفیه و تجزیه فاضلاب در مجاورت باکتریهای غیر هوازی :

زمانیکه اکسیژن در مجاورت فاضلاب نباشد ، باکتریهای هوازی دیگر قادر به ادامه حیات و استفاده از مواد غذائی نخواهند بود . در چنین حالتی باکتریهای غیرهوازی که قادر به استفاده از اکسیژن مواد آلی هستند وارد میگردند . بدین ترتیب تجزیه مواد در اثر وجود باکتریهای غیرهوازی ، سبب بوجود آمدن اسیدهای آلی ، کربناتهای اسیدی ، اکسید کرین و هیدروژن سولفوره شده و در مرحله بعدی آمونیاک ، کربناتهای اسیدی اکسید کربن و سولفیتها بوجود میآیند . در مرحله نهایی تجزیه و تخمیر ، آمونیاک ، متان ، اکسید کربن و سولفیتها بوجود میآیند . در مرحله نهایی تجزیه و تخمیر ، آمونیاک ،متان ، اکسید کربن و سولفیت ها تولید میگردند . در تصفیه خانه های فاضلاب ، حوضهای هوارسانی ، واحد اصلی در تجزیه و تصفیه فاضلاب یعنی از بین بردن مواد آلی و کاهش مقدار ( بی . او . دی ) میباشد و در واقع در این واحد است که تصفیه در مجاورت باکتریهای هوازی انجام میگیرد . تجزیه و تخمیر مواد لبنی که در آنها هوا دمیده نمیشود را هضم لجن مینامند که توسط باکتریهای هوازی و در مخازن هاضم انجام میپذیرد و تولید گازهای متان و اکسید کربن مؤید چنین تخمیری است .

● لزوم آزمایشات فاضلاب :

فاضلاب را به منظور زیر آزمایش تحلیلی میکنند .

الف) تعیین و تشخیص مواد متشکله اش که اطلاع از آن در رفع مشکلات تصفیه خانه سودمند است .

ب) تصمیم در انتخاب نوع وسائل و روش تصفیه

ج) تنظیم و کنترل هر یک از واحدهای تصفیه خانه در جریان تصفیه فاضلاب

د) تعیین مشخصات فاضلاب خروجی و مقایسه آن با مشخصات فاضلاب ورودی برای اطلاع از بازده تصفیه خانه .

● آزمایش تحلیلی فاضلاب :

آزمایشاتی که از فاضلاب بعمل میآید شامل آزمایشهای فیزیکی ، مطالعات بهداشتی ، آزمایشهای شیمیایی و بالاخره آزمایشهای زیستی است . مجموع تمام آزمایشهای شیمیایی و بالاخره آزمایشهای زیستی است . مجموع تمام آزمایشهای معمول در کار فاضلاب را آزمایش تحلیلی فاضلاب مینامند .

● آزمایش فیزیکی :

آزمایش های فیزیکی برای تعیین درجه حرارت ، رنگ ، بو . تیرگی فاضلاب است . اطلاع از درجه حرارت از نظر بازده عملیات واحدها بسیار مهم است . رنگ فاضلاب در تشخیص ظاهری و فوری آن کمک میکند فاضلاب تازه به رنگ خاکستری است ، رنگهای تیره و سیاه دال بر کهنگی فاضلاب و مطمئناً همراه با تعفن است . بوی فاضلاب نیز ناشی از ماندگی فاضلاب است ، همانطور که تیرگی آن نتیجه کهنگی میباشد البته باید توجّه داشت که فاضلاب اصولا تیره میباشد ولی فاضلاب کهنه تیرگیش شدیدتر است .

● مطالعات بهداشتی :

تعیین و اطلاع از منابع دفع فاضلاب شهر به شبکه جمع آوری فاضلاب حائز اهمیّت است . مثلاً اطلاع از اینکه تاسیسات بهداشتی بزرگی از قبیل بیمارستانها و آسایشگاه ها ، فاضلاب خود را به شبکه شهر وارد میسازند و با این کار پساب کارخانجات به شبکه مذکور تخلیه میگردد از نظر انتخاب روشهای تصفیه فاضلاب ، مؤثر واقع خواهد شد .

● آزمایشات شیمیایی :

آزمایشات شیمیایی که در واقع اساسی ترین آزمایشات فاضلاب محسوب میشود به شرح ذیل است :

الف) تعیین خاصیت اسیدی و یا قلیایی

ب) مواد متشکله

ج) اکسیژن محلول ،

د) شدت آلودگی

● آزمایشات زیستی :

در فاضلاب انواع مختلف موجودات ریز ذره بینی یافت میشوند . کوچکترین آنها از نوع ویروسی است که با میکروسکوپهای قوی نیز دیده نمیشوند . پس از ویروس ها باید از باکتریها نام برد که معمولاً با کمک میکروسکوپهای بسیار قوی قابل رویت است . دست سوم را موجودات ریز ذره بینی تشکیل میدهند که با میکروسکوپهای عادی هم میتوان آنها را دید .

موجودات زنده در فاضلاب ممکن است مضر و یا مفید باشند . باکتریهای مضر موجود در فاضلاب ضدعفونی نشده ، سبب آلودگی منابع طبیعی آب گردیده و در صورت آشامیدن بر اثر وجود باکتریهای پاتوژنیک موجب بروز امراض مختلفی نظیر اسهال خونی میگردند . باید توجّه داشت که تعداد زیاد موجودات زنده در فاضلاب دلیل بر آلودگی شدید آن نیست و از نظر انتخاب واحدهای تصفیه خانه نیز تاثیری ندارد . ولی عدم وجود باکتری ها دلیل بر وجود پساب صنعتی در فاضلاب شهری به مقدار زیاد است . تعداد باکتریها در فاضلاب شهری بین ۲ تا ۲۰ میلیون در هر میلیلیتر تغییر میکند .

● آشغالگیری و آشغالگیرها :

شناسائی : آشغالگیرها عبارت از وسیله ای است که در ابتدای تصفیه خانه از نظر تأمین مقاصد زیرین تعبیه میگردد :

الف ) حفاظت تلمبه ها ، لوله های لجن و حوضهای ته نشینی در مقابل گرفتگی

ب ) خوشایند کردن وضع ظاهری واحد های مختلف تصفیه خانه

ج ) تأثیر کامل مواد ضد عفونی نظیر کلر بر فاضلاب تصفیه شده ، باتوجه به اینکه مواد ضد عفونی بر روی مواد جامد شناور چندان تاثیری ندارد .

بدین ترتیب سعی میشود مواد جامد شناور نظیر کاغذ و پارچه و غیره حتی الامکان ، از جریان تصفیه خارج گردد . از نظر موقعیت ، آشغالگیر را باید در محلی که به سهولت قابل دسترسی و تمیز کردن باشد بنا نمود .

● انواع آشغالگیرها :

آشغالگیرها را از شبکه های سیمی یا صفحات فلزی سوراخدار و بالاخره از میله هایی که در فواصل معینی از یکدیگر قرار گرفته اند میسازند . معمولاً در تصفیه فاضلاب شهری از آشغالگیرهای میله ای و در تصفیه پساب صنعتی از انواع دیگر آن استفاده میکنند . انواع آشغالگیر میله ای ؛ دهانه فراخ و دهانه تنگ .

آشغال خردکن ها :

شناسایی ؛ آشغال خرد کن عبارت از وسیله ایست که برای انجام مقاصد زیر در ابتدای تصفیه خانه و بعد از آشغالگیر میله ای دهانه فراخ نصب میکنند :

الف) رفع مشکلات ناشی از دفع مواد شناور جمع آوری شده .

ب) حفظ وضع ظاهری تصفیه خانه در محل آشغالگیر .

ج) جلوگیری از ایجاد بو و رشد و نمو مگس در محل آشغالگیر .

انواع آشغال خردکن و طرز کار آنها دو روش مختلف برای خرد کردن مواد جامد شناور و غیرشناور وجود دارد . یکی آنکه دستگاه به طور مرتب و در تمام مدت شبانه روز کار میکند ، دوم اینکه بطور متناوب و برحسب مقدار آشغال ورودی بکار افتاده و مواد را خرد میکند . نوع اول که در اکثر کشورهای اروپایی و آمریکایی معمول است ، از کل استوانه دوار با شیارهای افقی و یک تیغه برای ثابت تشکیل شده است . در اثر دوران استوانه و جریان فاضلاب به داخل آن مواد روی بدنه استوانه جمع شده و توسط تیغه بران خرد میشوند و از لای شیارها عبور کرده و به واحدهای بعدی تصفیه خانه رانده میشوند . دهانه شیارها در آشغال خردکن های مختلف در حدود ۴ تا ۹ میلیمتر میباشد . نوع دوم که در آلمان ساخته میشود ، از میله های نیم دایره ای شکل و یک آشغال روب و بالاخره دستگاه خرد کننده تشکیل شده است . مواد شناور که به تدریج روی میله ها جمع میشود سبب بالا آمدن سطح فاضلاب در بالا دست وایجاد اختلاف ارتفاعی در دو سمت میله ها میگردد .

هرگاه این اختلاف از حد معینی بیشتر شد آشغال روب بکار افتاده و مواد را به سمت دستگاه خرد کننده که جنب کانال اصلی است هدایت میکند .

● حوض های دانه گیری :

▪ تعریف دانه : تمام مواد جامد دانه ای ، اعم از شن ، ماسه ، نرمه خاک ، خاکستر و مواد ریز معدنی دیگر و یا هسته میوه جات و دانه های نباتی و بالاخره هر نوع مواد دانه ای اعم از معدنی و یا آلی ، در مبحث فاضلاب « دانه » اطلاق میشود مشروط بر آنکه دارای صفات زیر باشد

الف) در جریان تصفیه تجزیه و فاسد نشود.

ب) سرعت ته نشینی آن بیش از سرعت ته نشینی مواد جامد فاسد شدنی از جنس آلی باشد .

▪ شناسائی : حوضهای دانه گیری را برای انجام مقاصد زیر بنا میکنند :

الف) حفاظت وسایل مکانیکی در مقابل سایش

ب) کاهش در گرفتگی لوله ها که در اثر ته نشینی مواد دانه ای بویژه در تغییر جهت جریان حادث میگردد . ج) سهولت در تمیز کردن حوضهای ته نشینی و مخازن هاضم .

در تصفیه خانه ها معمولاً اگر از آشغالگیر استفاده شود ، حوض دانه گیری را بعد از آن بنا میکنند تا از ورود مواد شناور نظیر پارچه و کاغذ بداخل حوض دانه گیری جلوگیری بعمل آید . زیرا وجود این مواد سبب بروز اشکالاتی در کار دانه روبهای مکانیکی میگردد .

موقعیت حوضهای دانه گیری بست به آشغال خرد کن بر حسب شرایط محلی و نوع تصفیه خانه فرق کرده ممکن است قبل و یا بعد از آشغال خرد کن و حتی قبل از تلمبه خانه اصلی تصفیه خانه فاضلاب نیز ساخته شود .

● طرق مختلف دانه گیری :

بطور کلی دو طریقه برای ته نشین ساختن دانه ها موجود است :

الف ) کم کردن سرعت جریان فاضلاب در حوضهای دانه گیری .

ب ) بوجود آوردن سرعتی ثابت در تمام طول حوض دانه گیری 

 

● ته نشینی و حوضهای ته نشینی :

▪ تعریف ته نشینی ؛ منظور از ته نشینی در مبحث فاضلاب مجموعه عملیات زیر است :

الف) جدا نمودن مواد جامد معلق با ته نشین ساختن آنها .

ب) مجتمع کردن آنها جهت تسهیل در امر تخلیه و دفع .

ج) خارج کردن آنها از جریان تصفیه

عمل ته نشینی به دو طریق صورت میگیرد ، یکی ته نشینی شیمیایی است که با افزودن مواد شیمیایی ممکن میشود ، دیگری ته نشینی ساده است که در آن نیروی وزن عامل اصلی ته نشینی میباشد .

● ته نشینی شیمیایی :

در سال ۱۷۴۰ میلادی برای اولین بار روش ته نشینی شیمیایی در پاریس مورد تحقیق و آزمایش قرار گرفت. در سالهای ۱۸۵۷ ـ ۱۸۸۰ این طریقه ته نشینی در انگلستان مورد توجّه بیشتری واقع شد و روز به روز اهمیّت آن در امر تصفیه فاضلاب و آب بیشتر گردید . ته نشینی شیمیایی که در واقع به منزله تصفیه کاملی بود . با پیدایش طریقه تصفیه زیستی اهمیّت خود را از دست داد در حال حاضر ته نشینی شیمیایی بندرت در تصفیه فاضلاب شهری بکار می رود و فقط در حالات خاصی ، مانند تصفیه پساب صنعتی ، ممکن است از این طریق استفاده نموده به طور کلی علل عمده عدم پیشرفت این طریقه در تصفیه فاضلاب در دو مطلب زیر خلاصه میگردد :

۱) مقدار کاهش ( بی ـ او ـ دی ) فاضلاب در طریقه شیمیایی در مقایسه با تصفیه به طریق زیستی کمتر است . یعنی بازده تصفیه زیستی بهتر از بازده تصفیه شیمیایی است .

۲) مواد لجنی در این طریقه بصورت انباشته در آمده و عمل جمع آوری تخلیه را مشکل میسازد .

● حوضهای ته نشینی :

▪ تئوری ته نشینی : اگر مایعی که محتوی ذرات جامد است در حالت سکون قرار گیرد به تدریج آن قسمت از ذرات جامد که دارای وزن مخصوصی بیش از وزن مخصوص مایع میباشد شروع به سقوط و ته نشینی می نماید . این موضوع ظاهراً ساده در واقع اساس طرح و محاسبات حوضهای ته نشینی را تشکیل میدهد .

▪ شناسائی : حوضهای ته نشینی به منظور ته نشین ساختن مواد جامد ریز دانه به قطرهای کمتر از ۲/۰ میلیمتر ، و تخلیه آنها ساخته میشود البته همان طور که گفته شد دانه های به قطر بیش از ۲/۰ میلیمتر توسط حوضهای دانه گیری قبلاً از جریان تصفیه خارج شده اند .

در این مرحله فاضلاب خروجی تصفیه شده دارای مواد معلق کمتری بوده و بالطبع زلالتر است و بدین ترتیب فاضلاب خروجی از نظر مصارف زراعتی کاملاً بدون اشکال میشود .

● انواع حوضهای ته نشینی :

حوضهای ته نشینی را میتوان بر حسب مواد زیر تقسیم بندی نمود .

الف) ماهیت کار .

ب) طرز ته نشینی و تخلیه لجن جمع آوری شد

ج) شکل ظاهری

د) ادواتی که برای لجن روبی بکار مییروند .

● صافیهای چکنده :

▪ شناسائی : صافیهای چکنده براساس تصفیه طبیعی که در رودخانه ها در اثر رشد و نمو موجودات زنده ذره بینی و بوجود آمدن لایه لجنی لزج که موجب تصفیه و تمیز شدن آب رودخانه میگردد ، بوجود آمد . فرق عمده تصفیه فاضلاب دفع شده در رودخانه و با عبور دادن آن از صافیهای چکنده ، سرعت بیشتر در امر تصفیه است .

● کلرزنی :

▪ شناسائی : به منظور تأمین مقاصد زیر از ترکیبات شیمیایی کلردار در تصفیه خانه های فاضلاب استفاده میکنند .

الف) گندزدایی فاضلاب خروجی .

ب) کاهش مقدار ( بی ـ او ـ دی ) .

ج) جلوگیری از بو

د) جلوگیری از خورده شدن بتن و ادوات مکانیکی توسط مواد اسیدی تولید شده در جریان تصفیه .

هـ) جلوگیری از رشد و نمو مگس و حشرات در صافیهای چکنده ،

و) شکستن کفاب تولیدی در حوضهای ایمهاف .

در تصفیه خانه های بزرگ عموما از کلر مایع و در تصفیه خانه های کوچک معمولاً از ترکیبات کلردار استفاده میکنند . از جمله ترکیبات کلردار ، آهک کلردار است که به شکل گرد سفید رنگی با ۳۵ درصد کلر میباشد ، و دیگر هیپوکلریت سدیم است که بصورت محلول مصرف میگردد و دارای ۷۰ درصد کلر میباشد .

● لوله های مصرفی برای انتقال کلر :

برای انتقال کلر از لوله های چدنی ریزدانه و یا لوله های پلاستیکی (PVC ) میتوان استفاده کرد .

● طریقه مصرف کلر در جریان تصفیه فاضلاب :

مواضع مختلف کلرزنی در تصفیه خانه بطور خلاصه عبارتند از :

الف) فاضلابروی ورودی به تصفیه خانه.

ب) کانال ورودی به حوض ته نشینی یا حوض ته نشینی نهایی .

ج) کانال خروجی از حوضهای ته نشینی نخستین یا نهایی .

د) حوضهای کلر زنی و بالاخره ،

هـ) در فاضلابروی خروجی از تصفیه خانه

● اصول کار تصفیه فاضلاب خروجی تا حد زلال سازی :

باتوجه به اینکه فاضلاب خروجی چندان آلوده نمیباشد لذا میتوان از کلیه روشهای معمول در تصفیه آب نظیر صافیهای ماسه ای با سرعت کم یا زیاد استفاده نمود و یا صافیهای با دهانه های ذره بینی را که ۱۵ سال پیش به بازار عرضه شد برای این منظور به کار برد .

درجه تصفیه حاصله ـ به طور کلی بازده واحدهای زلال سازی فاضلاب بیش از ۵۰ درصد است و به همین جهت میتوان شدت آلودگی و مواد جامد معلق فاضلاب تصفیه شده را به ۱۰ و حتی ۵ میلیگرم در لیتر تقلیل داد .

 

● مراحل بعدی عبارتند از :

تصفیه و دفع لجن ، هضم لجن ، مخازن هاضم ، حوض تغلیظ لجن ، دفع لجن هضم شده ، آماده کردن لجن ، بسترهای لجن ، خشک کن ، دفع فاضلاب و ترقیق فاضلاب ، تلمبه و تلمبه خانه

ضمنا باید گفت که از لجن تصفیه شده میتوان در کشاورزی به منظور باروری خاک استفاده کرد.

آب هاي سطحي و زير زميني

خصوصیات آبهای زیر زمینی و سطحی

 

آبهای زیر زمینی و سطحی بدلیل دردسترس بودن وهزینه کم بهره برداری بعنوان منابع اصلی تامین آب مورد نیاز بشر می باشند .خصوصیات آبهای زیر زمینی و سطحی به طور مختصر در زیر آمده :

خصوصیات آبهای زیر زمینی :

آبهای زیر زمینی به آب‌هایی گفته می‌شود که در لایه‌های آب‌دار و اشباع زیر زمین تجمع پیدا کرده‌است
الف) مواد معلق در آن کم است

ب) ممکن است دارای ذرات شن سطحی باشند

ج) معمولا” مواد آلی کمی دارد

د) ممکن است حاوی آهن و منگنز محلول باشد که وقتی در معرض اتمسفر قرار گیرد در اثر اکسیداسیون توسط هوا، ذرات زرد یا قهوه ای در آن ظاهر شود.

ه) دی اکسید کربن ممکن است در آن زیاد باشد و PH آن معمولا در حدود ۷/۹-۶/۹ می باشد.

و) آب چاههای خیلی عمیق معمولا عاری از میکروبها و دیگر میکروارگانیزمها می باشد ولی آب چاه های کم عمق معمولا آلوده به میکروارگانیزم هاست.

ز) به خاطر انحلال جزئی مواد معدنی معمولا دارای املاح زیاد می باشند (حدود ppm ۵۰۰) که بیشترین جزء ان بی کربنات کلسیم است.

ح) معمولا دارای سختی موقت می یاشند.

ط ) معمولاً زلالند.

خصوصیات آبهای سطحی :

آبهای سطحی شامل آب باران ، پساب ، رودخانه دائمی و مانند آنها می باشد.آبهای سطحی (رودخانه ها – دریاها – اقیانوسها) دارای ویژگی های خاصی هستند.اصلی ترین این پارامترها عبارتند از:
الف) زلال نیستند.

ب) PH این آن حدود ۸-۷ می باشد.

ج) مواد آلی موجود در آن در نقاط مختلف متفاوت است و ممکن نفت، روغن و فلزات سنگین باشد.

د) معمولا آلوده به میکروارگانیزم ها ست

ه) مقدار آمونیاک، فنل و نیترات آن ممکن است زیاد باشد.

ح)حاوی شوینده ها ،مواد آلی و فلزات سنگین می باشند.

آب خالص در طبیعت به دلیل ویژگی حلالیت بالای آن، وجود ندارد و دارای ناخالصیهای گوناگون می باشد.

فعالیت انسان ها می تواند منجر به افزایش میزان ترکیبات موجود در آب سطحی شوند.

آب و فاضلاب

نیاز بشر به آب به سرعت در حال افزایش است و منابع اب شیرین موجود نمی توانند همه نیازها را براورده سازند در استان گلستان نیزز هر چند بارندگی سالیانه آن نسبت به متوسط کشور وضعیت بهتری دارد و حدودا دو برابر می باشد ولیکن منابع آ موجود جوابگوی نیازهای استان را نمی نماید. یکی از سناریوهایی که در ارتباط با تامین نیاز آبی استان گلستان مطرح می باشد بحث شیرین سازی آب دریای خزر برای مصارف شرب و حتی تامین آب گیاهان پرارزش و نیازهای گلخانه ای است دریای خزر با TDS بین 00111 تا 00111 میلی گرم در هر لیتر شوری بسیاری کمتری از دریاهای ازاد و اقیانوسها با TDS بین 00111 تا 00111میلی گرم برلیتر دارد که بالطبع هزینه شیرین سازی آن نیز بطور محسوسی کاهش می یابد دراین تحقیق ضمن بررسی فنی و مقایسه انواع روشهای شیرین سازی آب دریا به انتخاب مناسبترین روش شیرین سازی آب دریای خزر با استفاده از روش رتبه بندی و وزن دهی پرداخته شده است.